Trẻ em khóc đêm nguyên nhân do đâu? Cách cải thiện hiệu quả

Trẻ em khóc đêm thường khiến cha mẹ bối rối vì không biết con đang gặp vấn đề gì. Liệu đó chỉ đơn giản là cơn đói, tã ướt hay dấu hiệu cảnh báo sức khỏe? Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp mẹ tìm ra cách cải thiện hiệu quả, cùng tìm hiểu ngay sau đây nhé!

1. Tại sao trẻ hay khóc đêm? Nguyên nhân khiến trẻ khóc về đêm

Trẻ em hay khóc đêm có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ yếu tố sinh lý như đói, tã ướt, cảm thấy quá nóng hoặc quá lạnh, đến những tác động từ môi trường như tiếng ồn hay bị kích thích quá mức. Ngoài ra, tình trạng này cũng có thể liên quan đến ác mộng, việc vận động quá nhiều vào ban ngày hoặc một số vấn đề về sức khỏe.

1.1 Nguyên nhân sinh lý

Một số nguyên nhân sinh lý khiến bé hay quấy khóc đêm bao gồm:

• Trẻ đói: Trẻ sơ sinh cần phải ăn sau vài giờ nên giữa đêm là lúc trẻ dễ trong tình trạng đói vì vậy trẻ quấy khóc. Khi mới sinh cho đến khi trẻ được 2 tháng tuổi thì hầu như phải thức dậy hai lần mỗi đêm để bú. Từ 2 đến 4 tháng tuổi, hầu hết các trẻ đều cần bú vào nửa đêm. Đến cột mốc 4 tháng tuổi, trẻ ngủ trên 7 tiếng và có thể bú bình, không cần bú mẹ trực tiếp.
• Tiểu dầm cần được thay tã: Trẻ em khóc đêm và không có giấc ngủ ngon khi tã lót ướt sũng vì nước tiểu. Lúc này, mẹ cần thức dậy và thay tã ngay để trả lại cảm giác thoải mái cho con.
• Cảm thấy quá nóng hoặc quá lạnh: Theo Hiệp hội Nhi khoa Kenya (KPA - Kenya Paediatric Association), trẻ nhỏ rất nhạy cảm với nhiệt độ môi trường, nên chỉ cần quá nóng hoặc quá lạnh cũng có thể khiến bé khó chịu và dễ tỉnh giấc, quấy khóc vào ban đêm. Khi bị nóng hoặc lạnh, bé thường không tự điều chỉnh tốt như người lớn, nên sẽ phản ứng bằng cách khóc để ‘báo hiệu’ sự không thoải mái.

1.2 Môi trường và tâm lý của trẻ

Yếu tố môi trường và tâm lý cũng có thể khiến trẻ nhỏ khóc đêm:

• Trẻ khóc do ồn ào: Trẻ quấy khóc đêm có thể do khi trẻ đang ngủ có tiếng động hoặc âm thanh đột ngột có thể đánh thức trẻ khiến trẻ giật mình và quấy khóc. Vì vậy, cha mẹ nên cố gắng giữ yên tĩnh cho phòng ngủ của trẻ, hạn chế tiếng ồn hoặc âm thanh lớn.
• Bị kích thích quá mức: Một nguyên nhân khác khiến trẻ em khóc đêm là do bị kích thích quá mức. Hệ thần kinh của trẻ chưa phát triển toàn diện nên có thể nhạy cảm hơn với ánh sáng, âm thanh và những thay đổi trong môi trường xung quanh. Chẳng hạn như ánh sáng của TV trong bóng tối hay âm thanh tăng đột ngột cũng có thể khiến cho trẻ quấy khóc.
• Trẻ gặp ác mộng: Theo chia sẻ từ BabyCenter, ác mộng thường xuất hiện khi trẻ đang trong giấc ngủ mơ, khiến bé giật mình tỉnh dậy và khóc vì sợ hãi. Nguyên nhân có thể liên quan đến trí tưởng tượng phong phú, những trải nghiệm khiến bé lo lắng hoặc bị kích thích trong ngày.

1.3 Hoạt động ban ngày quá nhiều

Giải đáp tiếp theo cho băn khoăn tại sao trẻ hay khóc đêm có thể do con hoạt động quá mức vào ban ngày. Hệ thần kinh của trẻ đang phát triển và chưa trưởng thành, khả năng ức chế còn kém nên trẻ có thể sẽ quấy khóc khi về đêm. Có một quan niệm sai lầm phổ biến cho rằng nếu giữ trẻ thức lâu hơn sẽ khiến trẻ ngủ lâu hơn. Trên thực tế, nếu bé không được nghỉ ngơi đủ vào ban ngày thì rất dễ mệt mỏi và khó ổn định cho giấc ngủ vào ban đêm.

1.4 Vấn đề sức khỏe

Một số vấn đề về sức khỏe cũng có thể khiến trẻ em khóc đêm đó là:

• Tiêu hóa không tốt, bị đầy hơi: Nếu ăn phải những thực phẩm dễ dị ứng hoặc khó tiêu hóa, trẻ sẽ bị khó chịu dẫn đến đến quấy khóc đêm. Hoặc khi mẹ cho trẻ ti sữa quá no, trẻ bị ốm phải uống thuốc điều trị gây chướng bụng, đầy hơi, chưa thải ra ngoài cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ khó chịu và khóc đêm. 
• Trẻ mọc răng: Mọc răng cũng có thể khiến trẻ cảm thấy khó chịu hơn bình thường và khiến trẻ quấy khóc đêm. Khi trẻ được cột mốc 5 tháng tuổi, lúc này có thể trẻ bắt đầu mọc răng nên thường xuyên quấy khóc về đêm, bứt rứt và trằn trọc.
• Trẻ bị dị ứng: Khi trẻ hay khóc đêm một cách liên tục mà không liên quan đến việc đói hay bất kỳ vấn đề nào khác, có thể là một trong những dấu hiệu của dị ứng đạm sữa bò, song song với các triệu chứng khác như trào ngược, chàm, tình trạng phân và các vấn đề về hô hấp. Ngoài ra, có những tác nhân khác gây dị ứng cũng có thể khiến đường hô hấp của trẻ bị kích ứng, gây ra tình trạng quấy khóc đêm bao gồm khói thuốc, phấn rôm, mùi nước sơn, mùi hương khói, thuốc xịt côn trùng…
• Trẻ quấy khóc đêm do ốm: Trẻ mới sinh thường bị ngạt mũi khi bú mẹ, hoặc khi trẻ bị cảm lạnh. Khi đó, trẻ phải dùng miệng để thở. Không khí khô từ bên ngoài ập vào họng khiến trẻ bị khô họng dẫn đến ho khan và gây cảm giác rất khó chịu và quấy khóc.

1.5 Nguyên nhân khác

Trong một số trường hợp, trẻ em khóc đêm cũng có thể do bị côn trùng cắn hoặc vật gì đó mắc vào người trẻ như sợi chỉ thừa của quần áo, dây thun… Vì vậy, cha mẹ cũng nên kiểm tra kỹ xung quanh cơ thể của trẻ để xem có gì bất thường không. Ngoài ra, trẻ bị tay chân miệng quấy khóc đêm cũng là tình trạng khá phổ biến.

Trên thực tế, các trẻ được sinh mổ có thể quấy khóc nhiều hơn so với những trẻ sinh thường trong những ngày đầu sau sinh. Điều này cho thấy quá trình chăm sóc trẻ sinh mổ sẽ đòi hỏi nỗ lực và công sức nhiều hơn so với trẻ sinh thường, bởi:

• Khi sinh mổ, nước ối không được loại bỏ hoàn toàn như cách sinh thường, dẫn đến việc trẻ sinh mổ có thể quấy khóc nhiều hơn bình thường. Các chuyên gia cho rằng, bé sinh mổ quấy khóc nhiều chủ yếu có liên quan đến cảm giác khó chịu và phản ứng kháng cự.
• Trẻ sinh mổ thường thiếu đi sự kích thích trong quá trình sinh. Do đó, trẻ sinh mổ có thể cảm giác thiếu an toàn, một phần do ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và thần kinh còn non nớt, trở nên nhạy cảm với môi trường xung quanh. Mọi tiếng động nhỏ hay tiếp xúc nhẹ cũng có thể khiến trẻ phản ứng mạnh và quấy khóc.
• Sau phẫu thuật sinh mổ, trẻ và mẹ cần thời gian để hồi phục. Mẹ do đau sau phẫu thuật, cần thời gian hồi tỉnh, phải cách ly với trẻ, nên không có sữa cho trẻ bú sau sinh. Điều này làm chậm quá trình hồi phục của trẻ, cũng như chậm quá trình tiếp xúc mẹ con.

2. Trẻ hay khóc đêm khi nào là bình thường?

Đối với trẻ nhỏ hơn 12 - 16 tuần tuổi, khóc đêm được coi là một trong những dấu hiệu cho thấy sự phát triển bình thường của trẻ khi đang làm quen với môi trường bên ngoài bụng mẹ. Vì vậy, với những người lần đầu làm cha mẹ cũng không cần quá lo lắng khi trẻ quấy khóc về đêm. Hiện tượng này thường sẽ giảm dần khi trẻ được 3 - 4 tháng tuổi trở lên.

Trẻ ngủ hay khóc đêm cũng được coi là bình thường khi không đi kèm với các biểu hiện khác, ví dụ như: ngủ hay giật mình, hoảng sợ và khóc thét,... vì có thể nguyên nhân là do đói, tã ướt hoặc môi trường phòng ngủ chưa phù hợp.

3. Nên làm gì khi trẻ khóc đêm? Cách khắc phục tại nhà

Khi trẻ em khóc đêm, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp như vỗ về, trấn an con, duy trì thói quen đi ngủ đều đặn, tạo không gian ngủ dễ chịu, vỗ ợ hơi sau khi bú, đảm bảo bé được bú no trước khi ngủ hoặc sử dụng tiếng ồn trắng để giúp bé thư giãn.

• Nhẹ nhàng vỗ về trẻ: Mỗi khi trẻ quấy khóc, mẹ nên ôm trẻ vào ngực để trẻ cảm nhận được mùi cơ thể mẹ. Qua đó, tạo cho trẻ được cảm giác an toàn. Ngoài ra, nếu bé chỉ giật mình nhẹ, mẹ nên quan sát xem con có thể tự ngủ lại hay không thay vì bế lên ngay, vì điều này có thể khiến bé tỉnh giấc hoàn toàn. Theo chuyên trang Raising Children Network, mẹ nên chờ đến khi bé ngừng quẫy đạp rồi nhẹ nhàng đưa con trở lại giường và đắp chăn cho bé. (3)
• Thiết lập thói quen đi ngủ: Cha mẹ nên duy trì giờ đi ngủ cố định mỗi ngày giúp cơ thể bé hình thành ‘đồng hồ sinh học’, dễ buồn ngủ đúng giờ. Trước khi ngủ, mẹ có thể lặp lại các hoạt động quen thuộc như tắm ấm, thay đồ ngủ, kể chuyện… để tạo tín hiệu cho bé rằng đã đến giờ nghỉ ngơi.
• Tạo không gian ngủ lý tưởng: Phòng ngủ cho trẻ nên yên tĩnh, ánh sáng dịu và nhiệt độ phù hợp để bé không bị giật mình hay khó chịu. Một môi trường ngủ ổn định sẽ giúp bé ngủ sâu hơn và hạn chế thức giấc giữa đêm.
• Vỗ ợ hơi cho trẻ trước khi ngủ: Để cải thiện tình trạng trẻ em khóc đêm, sau khi bú mẹ nên vỗ ợ hơi cho bé nhằm giải phóng lượng không khí bé có thể nuốt vào trong lúc bú. Nhờ đó, bé sẽ giảm cảm giác đầy hơi, dễ chịu hơn và ngủ ngon hơn.
• Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ: Nếu nghi ngờ bé thiếu canxi hoặc vitamin D (thường gây ra tình trạng giật mình, khóc đêm), mẹ hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung hợp lý.
• Cho bé bú no trước khi ngủ: Đảm bảo bé được bú đủ trước khi ngủ giúp hạn chế tình trạng thức giấc giữa đêm do đói. Khi bụng đã no, bé sẽ ngủ sâu và ít quấy khóc hơn.

• Vệ sinh cơ thể trẻ sạch sẽ: Tắm rửa hoặc lau người sạch sẽ trước khi ngủ giúp bé cảm thấy dễ chịu, thư giãn giảm tình trạng trẻ em khóc đêm. Đồng thời, mẹ cũng nên thay tã khô ráo để giúp bé ngủ ngon giấc.
• Sử dụng tiếng ồn trắng giúp bé dễ ngủ: Những âm thanh đều đều như tiếng quạt, tiếng mưa nhẹ có thể tạo cảm giác quen thuộc, giúp bé thư giãn. Tiếng ồn trắng còn giúp che bớt các âm thanh đột ngột, từ đó hạn chế việc bé giật mình thức giấc.
• Hạn chế các yếu tố khác: Không nên đắp chăn quá nhiều cho trẻ. Bên cạnh đó mẹ chú ý làm sạch giường và ga trải giường, tránh dùng các loại bột giặt, nước xả vải gây kích ứng da trẻ.

Riêng đối với trẻ sinh mổ, cha mẹ phải cần giữ bình tĩnh, trấn an tâm lý sau sinh cho mẹ. Tiếp đó cần phải áp dụng các biện pháp kích sữa và cho trẻ bú mẹ càng sớm càng tốt. Ngoài ra, để tạo cảm giác an toàn, không gian ngủ của trẻ sinh mổ cần được yên tĩnh, thoáng mát giúp trẻ dễ vào giấc và ngủ ngon.