Mẹ sinh mổ không có sữa: Nguyên nhân & Cách cải thiện

Nhiều người lo lắng không biết mẹ sinh mổ không có sữa phải làm sao, khi bầu ngực vẫn chưa có dấu hiệu căng tức sau vài ngày vượt cạn. Thực tế, do ảnh hưởng của cuộc phẫu thuật và thuốc hỗ trợ, cơ chế tiết sữa của mẹ sinh mổ thường bắt đầu chậm hơn so với sinh thường. Vì thế mẹ đừng quá áp lực, việc hiểu đúng nguyên nhân và áp dụng các phương pháp kích sữa khoa học sẽ giúp “gọi” nguồn sữa ngọt lành về cho bé yêu.

1. Như thế nào là không có sữa sau sinh mổ?

Tình trạng không có sữa sau sinh mổ được hiểu là khi tuyến sữa của mẹ hoạt động không hiệu quả, khiến bầu vú không tiết sữa hoặc tiết ra rất ít không đủ nhu cầu của bé. Đây là vấn đề khá phổ biến vì sau cuộc phẫu thuật, cơ thể mẹ cần thêm thời gian để hồi phục thể trạng và kích hoạt lại các hormone tạo sữa như prolactin và oxytocin.

Để biết mình có đang rơi vào tình trạng này hay không, mẹ có thể dựa vào một số dấu hiệu dưới đây:

• Bầu ngực luôn trong trạng thái mềm, lỏng và không có cảm giác căng tức dù đã đến cữ bú.

• Mẹ thử vắt sữa bằng tay hoặc dùng máy hút chuyên dụng nhưng vẫn không thấy sữa tiết ra.

• Trẻ có biểu hiện không đủ no như quấy khóc, miệng liên tục tìm đầu ti hoặc mút ngón tay ngay sau khi vừa bú xong.

• Bé đi tiểu ít (dưới 6 lần mỗi ngày) hoặc nước tiểu có màu sẫm dính trên tã giấy.

• Cân nặng của trẻ không có dấu hiệu tăng trưởng hoặc thậm chí sụt cân sau 10 - 14 ngày đầu đời.

2. Nguyên nhân nào khiến mẹ sinh mổ không có sữa ngay?

Mẹ sinh mổ thường không có sữa ngay do thời gian cho con bú bị trì hoãn, ảnh hưởng từ thuốc gây tê hoặc gây mê, tác động của vết mổ và tâm lý sau sinh. Dưới đây là chia sẻ về những vấn đề khiến dòng sữa mẹ về chậm:

2.1. Thời gian cho con bú bị trì hoãn

Trong hầu hết các ca sinh thường, em bé sẽ được da kề da với mẹ và bú sớm ngay sau khi chào đời. Việc này giúp kích thích cơ thể mẹ tiết các hormone quan trọng cho quá trình tiết sữa, đặc biệt là prolactin và oxytocin.

Tuy nhiên, với mẹ sinh mổ, thời điểm cho con bú có thể bị trì hoãn vì nhiều lý do:

• Nếu mẹ được gây tê tủy sống hoặc gây tê ngoài màng cứng, trong nhiều trường hợp mẹ vẫn tỉnh táo và có thể da kề da với bé, thậm chí cho bú sớm nếu sức khỏe của cả mẹ và trẻ ổn định.

• Ngược lại, khi gây mê toàn thân hoặc khi mẹ hoặc bé cần theo dõi y khoa sau sinh, hai mẹ con có thể phải tạm thời tách nhau, khiến việc da kề da và cho bú sớm không thể thực hiện ngay.

Khi trẻ không bú sớm, tuyến vú của mẹ không nhận được kích thích từ động tác bú, làm giảm tín hiệu thần kinh truyền lên não để tiết prolactin và oxytocin. Hệ quả là quá trình khởi động tiết sữa có thể diễn ra chậm hơn trong những ngày đầu sau sinh.

2.2. Ảnh hưởng của thuốc gây tê hoặc gây mê

Trong sinh mổ, sản phụ thường cần sử dụng các phương pháp vô cảm như gây tê tủy sống, gây tê ngoài màng cứng hoặc gây mê toàn thân. Những loại thuốc này giúp giảm đau và đảm bảo an toàn trong phẫu thuật, nhưng cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến quá trình tiết sữa.

Theo đó, tác dụng của thuốc có thể khiến mẹ mệt mỏi, buồn ngủ hoặc cần thời gian hồi phục lâu hơn. Vì thế khó bắt đầu cho con bú ngay sau sinh, giảm khả năng tiếp xúc da kề da trong giai đoạn vàng sau sinh.

2.3. Ảnh hưởng bởi vết mổ

Mẹ sinh mổ phải trải qua một ca phẫu thuật lớn nên thường bị đau tại vị trí vết mổ, khó vận động hoặc khó thay đổi tư thế. Điều này có thể gây khó khăn trong việc bế bé và tìm tư thế cho con bú phù hợp trong những giờ hoặc ngày đầu sau sinh. Từ đó có thể làm giảm kích thích tuyến sữa, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và tiết sữa.

Bên cạnh đó, các cơn đau dễ khiến mẹ rơi vào tình trạng mất ngủ, khó ngủ và ăn uống không ngon miệng, dẫn đến việc cơ thể bị thiếu hụt nguồn dưỡng chất cần thiết. Đây là nguyên nhân gián tiếp gây ức chế quá trình sản xuất sữa, khiến sinh mổ 1 tuần vẫn chưa có sữa.

2.4. Tâm lý sau sinh mổ

Yếu tố tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng đối với việc tiết sữa. Một số mẹ có thể trải qua cảm xúc lo lắng, thất vọng hoặc căng thẳng sau sinh mổ, nhất là nếu ca mổ diễn ra ngoài dự kiến.

Khi mẹ bị căng thẳng hoặc tâm trạng không ổn định, cơ thể có thể tăng tiết các hormone căng thẳng, từ đó ức chế hoạt động của oxytocin - hormone cần thiết cho phản xạ tiết sữa. Điều này khiến sữa mẹ khó xuống hoặc về chậm hơn trong những ngày đầu.

3. Sữa về chậm sau sinh mổ có sao không?

Nhìn chung, do vấn đề sức khỏe nên sau sinh mổ sữa sẽ về chậm hơn so với sinh thường. Đây là hiện tượng khá phổ biến và thường chỉ mang tính tạm thời, mẹ không nên quá lo lắng nếu trong những ngày đầu sữa chưa về nhiều. Khi sức khỏe mẹ ổn định và tuyến vú được kích thích thường xuyên, nguồn sữa sẽ dần ổn định và tiết ra bình thường.

Bên cạnh đó, mẹ cần lưu ý rằng dù lượng sữa tiết ra ít nhưng cơ thể vẫn đang sản xuất sữa non (colostrum). Đây là loại sữa đầu tiên sau sinh, có đặc điểm là số lượng ít nhưng rất giàu kháng thể, protein và các yếu tố miễn dịch giúp bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi nhiễm trùng, đồng thời hỗ trợ hoàn thiện hệ tiêu hóa của bé.

Trong trường hợp mẹ và bé chưa thể gặp nhau ngay sau sinh (ví dụ bé cần được theo dõi tại khoa sơ sinh), mẹ có thể vắt hoặc hút sữa sớm sau khi sinh và duy trì mỗi vài giờ một lần. Việc này giúp trữ lại lượng sữa non quý giá cho bé khi hai mẹ con được gặp lại, đồng thời kích thích tuyến vú hoạt động, hỗ trợ quá trình sản xuất sữa trong những ngày tiếp theo.

Xem thêm: Bầu mấy tháng thì có sữa non?

4. Mẹ sinh mổ không có sữa phải làm sao?

Sau sinh mổ, để kích thích tuyến sữa hoạt động và giúp sữa về nhanh hơn, mẹ có thể áp dụng một số biện pháp như cho bé bú sớm và bú thường xuyên, lựa chọn tư thế bú phù hợp, tăng cường tiếp xúc da kề da, hút sữa đều đặn và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Dưới đây là những cách giúp cải thiện tình trạng sữa về chậm sau sinh mổ cho mẹ tham khảo:

4.1. Cho bé bú sớm, càng nhiều càng tốt

Thay vì chờ đến khi bầu ngực căng tức, mẹ nên bắt đầu cho con bú sớm nhất có thể ngay trong vòng 72 giờ đầu sau sinh. Động tác ngậm bắt vú của bé sẽ kích thích các dây thần kinh ở đầu ti, từ đó gửi tín hiệu lên não để cơ thể giải phóng các hormone tạo sữa.

Để duy trì nguồn cung ổn định, mẹ hãy quan sát và đáp ứng kịp thời các dấu hiệu đòi bú của con, cố gắng cho bé ti bất cứ khi nào con có nhu cầu. Nếu bé ngủ lâu, mẹ vẫn nên cho bé bú ít nhất mỗi 2–3 giờ/lần. Việc duy trì tần suất bú đều đặn sẽ giúp cơ thể mẹ “hiểu” rằng bé cần nhiều sữa hơn, từ đó tăng sản xuất sữa những ngày tiếp theo.

4.2. Thực hiện tư thế cho con bú thoải mái

Việc lựa chọn đúng tư thế không chỉ giúp bé ngậm bắt vú dễ dàng, mà còn giúp mẹ tránh va chạm vào vết mổ gây đau. Khi cơ thể mẹ được thả lỏng và tinh thần thoải mái, não bộ sẽ nhận tín hiệu để tiết ra nhiều hormone oxytocin hơn, từ đó "gọi" sữa về một cách tự nhiên và hiệu quả.

Theo đó, một số tư thế cho con bú thường được khuyến khích sau sinh mổ gồm: tư thế bế bóng đá (ôm bé dọc bên hông), tư thế nằm nghiêng đối diện với bé hoặc tư thế nằm ngả lưng có sự hỗ trợ của gối kê để giảm áp lực lên vùng bụng.

4.3. Thường xuyên da kề da với bé

Việc tiếp xúc da kề da giữa mẹ và bé là một trong những cách hiệu quả giúp kích thích tiết sữa sau sinh. Khi bé nằm trên ngực mẹ, cơ thể mẹ sẽ tăng tiết hormone oxytocin giúp kích hoạt phản xạ xuống sữa. Vì thế mẹ nên duy trì việc âu yếm bé thường xuyên để vừa ổn định nguồn sữa, vừa tạo dựng sợi dây gắn kết tình cảm thiêng liêng với bé.

4.4. Vắt hoặc hút sữa đều đặn

Trong trường hợp sữa về chậm hoặc còn ít, mẹ hãy chủ động vắt sữa bằng tay hoặc dùng máy hút định kỳ mỗi 2 - 3 giờ một lần. Việc duy trì tần suất này giúp mô phỏng chính xác nhịp bú tự nhiên của trẻ, từ đó kích thích các nang sữa hoạt động liên tục và ngăn ngừa hiệu quả tình trạng tắc tia sữa về sau.

Bên cạnh đó, thói quen vắt sữa đều đặn còn giúp mẹ dự trữ sẵn một nguồn dinh dưỡng quý giá. Khi đó người thân có thể dùng để hỗ trợ cho bé bú, giúp mẹ có thêm thời gian nghỉ ngơi và phục hồi sức khỏe.

4.5. Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng sau sinh đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi sức khỏe và hỗ trợ quá trình tiết sữa. Mẹ nên xây dựng chế độ ăn đa dạng và cân đối, bao gồm: Thực phẩm giàu protein như thịt, cá, trứng, sữa, các loại đậu; rau xanh và trái cây để bổ sung vitamin và chất xơ; các thực phẩm giàu sắt và canxi,... Bên cạnh đó, mẹ cũng cần uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ quá trình sản xuất sữa và tránh tình trạng táo bón sau sinh mổ.

>> Xem thêm: Bật mí 12 thực phẩm lợi sữa sau sinh mổ mẹ nên bổ sung

>> Xem thêm: Mách mẹ cách gọi sữa về sau sinh mổ đơn giản, nhanh chóng

5. Khi nào nên đến bác sĩ?

Nếu mẹ nhận thấy tình trạng sinh mổ 1 tuần vẫn chưa có sữa dù đã tích cực kích thích và ăn uống đầy đủ dưỡng chất, hãy đến gặp bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân chính xác. Bác sĩ sẽ kiểm tra các vấn đề về nội tiết và bệnh lý tiềm ẩn để có hướng khắc phục kịp thời cho mẹ.

Ngoài ra, mẹ hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế nếu bạn gặp các triệu chứng bất thường sau:

• Vết mổ bị sưng tấy, đỏ rực hoặc có dịch mủ, mùi hôi chảy ra.

• Đau bụng dữ dội hoặc gặp khó khăn, đau buốt khi đi tiểu.

• Chảy máu âm đạo quá nhiều hoặc có dấu hiệu sốt cao, co giật.

• Chân bị sưng đau, ho hoặc cảm thấy khó thở bất thường.

Việc lo lắng mẹ sinh mổ không có sữa phải làm sao là tâm lý chung, nhưng mẹ hãy tin vào khả năng nuôi con của cơ thể mình. Chỉ cần kiên trì cho bé bú, nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần lạc quan, dòng sữa ngọt ngào sẽ sớm về với hai mẹ con. Chúc mẹ sớm hồi phục và có một hành trình nuôi con bằng sữa mẹ thật hạnh phúc!

Bài viết liên quan