Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Mẹ có một chế độ ăn lành mạnh và cân bằng rất quan trọng giai đoạn mang thai và cho con bú. Việc kết hợp bú sữa mẹ và bú sữa bình trong những tuần đầu đời của bé có thể làm giảm khả năng tiết sữa mẹ và ảnh hưởng đến việc cho bé bú sữa mẹ sau đó. Vui lòng tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc nhân viên y tế để đưa ra lựa chọn phù hợp về việc cho trẻ bú sữa và chế độ ăn uống.
Làm thế nào để tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ luôn là mối quan tâm của rất nhiều phụ huynh. Bởi lẽ, hệ miễn dịch của bé còn non nớt, chưa đủ sức chống chọi với các tác nhân gây bệnh, nhất là vào thời điểm giao mùa. Vậy cách hỗ trợ tăng cường sức đề kháng cho bé là gì? Mời mẹ cùng theo dõi trong bài viết sau!
Theo thông tin từ PubMed Central (kho lưu trữ toàn văn miễn phí các tài liệu tạp chí y sinh học và khoa học đời sống tại Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ - NIH), tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là việc làm cần thiết, nhằm xây dựng hàng rào miễn dịch’ vững chắc bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của virus, vi khuẩn và các tác nhân từ môi trường (1). Khi có sức đề kháng tốt, trẻ sẽ giảm nguy cơ mắc bệnh vặt, nhanh hồi phục khi ốm và phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn trí não.
Việc tăng đề kháng càng quan trọng hơn với trẻ sinh mổ vì bé không được tiếp xúc với hệ lợi khuẩn từ mẹ khi đi qua đường sinh thường, dẫn đến hệ vi sinh đường ruột hình thành chậm và kém đa dạng - trong khi đây lại là ‘trung tâm’ của hệ miễn dịch (vì theo nghiên cứu của PubMed Central có khoảng 70 - 80% tế bào miễn dịch nằm tại đường ruột (2)). Mẹ có thể tìm hiểu thêm lý do TẠI ĐÂY!
Nếu mẹ đang tìm cách tăng đề kháng cho bé có thể tham khảo một số biện pháp như: ưu tiên nuôi con bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời, cho trẻ tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch theo khuyến cáo, đồng thời xây dựng chế độ ăn dặm khoa học, giàu dưỡng chất hỗ trợ miễn dịch. Bên cạnh đó, mẹ cũng nên đảm bảo bé ngủ đủ giấc mỗi ngày và được tắm nắng đúng cách để hỗ trợ con phát triển khỏe mạnh.
Theo các tổ chức y tế uy tín trên thế giới như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO - World Health Organization) và Quỹ Nhi Đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), sữa mẹ được xem là ‘nguồn dinh dưỡng vàng’ giúp tăng cường đề kháng tự nhiên cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. (3), (4)
Trong sữa mẹ có chứa nhiều kháng thể quan trọng như IgA, cùng các dưỡng chất thiết yếu giúp bảo vệ bé trước sự tấn công của vi khuẩn, virus. Đặc biệt, sữa mẹ còn chứa SYNBIOTIC - sự kết hợp giữa prebiotics (chất xơ nuôi lợi khuẩn) và probiotics (lợi khuẩn), giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường hệ miễn dịch hiệu quả. Nhờ đó, bé ít bị rối loạn tiêu hóa, giảm nguy cơ nhiễm bệnh và phát triển khỏe mạnh hơn ngay từ những năm tháng đầu đời.
Tiêm chủng giúp bảo vệ trẻ khỏi nhiều loại bệnh tật (5). Khi tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch là một trong những cách tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, giúp bảo vệ trẻ khỏi nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như bệnh lao, ho gà, bạch hầu, viêm gan B…
Ngoài ra, khi được tiêm phòng đúng thời điểm, cơ thể trẻ sẽ hình thành kháng thể chủ động, giúp hệ miễn dịch nhận diện và chống lại tác nhân gây bệnh tốt hơn. Vì vậy, bố mẹ cần theo dõi lịch tiêm chủng và đưa trẻ đi tiêm đầy đủ theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
Mẹ có thể tìm hiểu về xem thêm: NHỮNG ĐIỀU MẸ CẦN BIẾT VỀ TIÊM PHÒNG VÀ ĐỀ KHÁNG Ở TRẺ
PubMed Central cũng cho biết, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng và cũng là một trong những cách tăng đề kháng cho bé hiệu quả. Khi ngủ sâu và đủ giấc, cơ thể trẻ sẽ sản sinh các tế bào miễn dịch và kháng thể giúp chống lại tác nhân gây bệnh. Ngược lại, thiếu ngủ có thể khiến sức đề kháng suy giảm, trẻ dễ ốm vặt và lâu hồi phục hơn. Vì vậy, mẹ nên xây dựng thói quen ngủ khoa học, đảm bảo thời gian ngủ phù hợp theo từng độ tuổi để bé phát triển khỏe mạnh. (6)
Tắm nắng cũng là một trong cách tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh. Đây là phương pháp tự nhiên hỗ trợ trẻ hấp thụ vitamin D từ ánh nắng mặt trời - dưỡng chất quan trọng giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ cơ thể hấp thu canxi hiệu quả.
Vitamin D đóng vai trò thiết yếu trong việc giúp hệ miễn dịch hoạt động bình thường, tăng khả năng chống lại virus, vi khuẩn, đồng thời hỗ trợ cơ thể nhận diện và phản ứng với các tác nhân gây bệnh.
Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, khi cho bé tắm nắng, mẹ nên để các vùng da như tay, chân, lưng, bụng, ngực tiếp xúc với ánh nắng. Thời gian phù hợp là khoảng 15 - 20 phút vào buổi sáng trước 8 giờ hoặc buổi chiều từ 4 - 5 giờ, khi ánh nắng dịu nhẹ và an toàn hơn cho làn da của trẻ. (7)
Khi bước vào giai đoạn ăn dặm (tròn 6 tháng) trẻ cần được cung cấp đầy đủ và cân đối các nhóm dưỡng chất như tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Một chế độ ăn dặm khoa học, đa dạng thực phẩm không chỉ giúp bé phát triển toàn diện mà còn hỗ trợ tăng cường sức đề kháng. Tuy nhiên, mẹ lưu ý nên cho bé làm quen thực phẩm từ từ, đảm bảo vệ sinh và phù hợp với độ tuổi để hệ tiêu hóa của bé thích nghi tốt hơn.
Một số vi chất dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hệ miễn dịch của trẻ như sắt, kẽm, vitamin A, C, D… Những dưỡng chất này giúp cơ thể sản sinh tế bào miễn dịch, tăng khả năng chống lại vi khuẩn và virus. Mẹ có thể bổ sung những vi chất này để cách tăng đề kháng cho bé thông qua các thực phẩm như thịt, cá, trứng, rau xanh, trái cây tươi… nhằm đảm bảo nguồn dinh dưỡng tự nhiên và an toàn.
Nước giúp duy trì hoạt động của cơ thể, hỗ trợ quá trình trao đổi chất và đào thải độc tố, từ đó góp phần tăng cường sức đề kháng. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, sữa mẹ hoặc sữa công thức đã cung cấp đủ nước cần thiết. Từ khoảng 6 tháng tuổi trở lên, mẹ có thể cho bé uống thêm nước với lượng phù hợp, đặc biệt khi thời tiết nóng hoặc bé vận động nhiều. Mẹ nên tập cho bé uống nước từng ít một trong ngày và có thể bổ sung qua nước canh, cháo loãng hoặc trái cây tươi, mọng nước.
Vận động thường xuyên giúp tăng cường lưu thông máu, kích thích hoạt động của hệ miễn dịch và hỗ trợ phát triển thể chất cho trẻ. Tùy theo độ tuổi, mẹ có thể cho bé tập lẫy, bò, đi, chạy hoặc tham gia các hoạt động vui chơi phù hợp. Việc vận động đều đặn không chỉ giúp bé khỏe mạnh mà còn tăng khả năng thích nghi với môi trường xung quanh.
Ngoài ra, để tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, mẹ cũng nên xây dựng môi trường sống an toàn. Không gian sống sạch sẽ, thoáng mát, hạn chế bụi bẩn và vi khuẩn sẽ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp và nhiễm trùng. Đồng thời, mẹ cần tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, vì đây là tác nhân làm suy giảm hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ.
Dưới đây là một số thắc mắc liên quan đến việc cách tăng đề kháng cho bé:
Trong trường hợp bất khả kháng như sữa mẹ không đủ, mẹ mắc bệnh lý hoặc sinh mổ phải dùng thuốc kháng sinh, có thể cân nhắc sữa công thức phù hợp. Khuyến khích mẹ ưu tiên chọn sản phẩm chứa dưỡng chất hỗ trợ tăng cường đề kháng, trí não cho con.
Tiêu biểu như SYNBIOTIC - là sự kết hợp độc đáo giữa hệ chất xơ Prebiotics scGOS/lcFOS (tỷ lệ 9:1) và lợi khuẩn Probiotic B.breve M-16V. Dưỡng chất này được chứng minh lâm sàng giúp trẻ sinh mổ khôi phục hệ vi sinh đường ruột chỉ sau 3 ngày (nhanh hơn gấp 27 lần so với nhóm trẻ không bổ sung Synbiotic) và hiệu quả tiếp tục duy trì suốt nhiều tháng sau đó, hỗ trợ miễn dịch gấp 6 lần. Khi đường ruột cân bằng và khỏe mạnh cũng góp phần tăng cường sức đề kháng cho trẻ (vì có 70% đến 80% tế bào miễn dịch nằm ở đường ruột).
Song song, mẹ nên cân nhắc chọn loại sữa bổ sung đầy đủ các dưỡng chất tốt cho não bộ của con như DHA, Omega-3, Vitamin B12, Sắt, Kẽm. Những dưỡng chất này giúp nuôi dưỡng não bộ toàn diện, tạo nền tảng để trẻ có phản xạ lanh lợi và học hỏi nhanh. Đồng thời, sản phẩm cũng cần được bổ sung hệ Vitamin và khoáng chất thiết yếu như Vitamin C, D, E, Canxi… giúp bé phát triển toàn diện.
Sữa mẹ là tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chỉ sử dụng sản phẩm thay thế theo chỉ định hoặc vui lòng tham khảo tư vấn của nhân viên y tế.
Việc bổ sung vitamin tăng đề kháng cho trẻ chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ và trong một số trường hợp cần thiết (như trẻ biếng ăn, hay ốm vặt, mới hồi phục sau bệnh,...). Còn với trẻ khỏe mạnh, uống đủ sữa và ăn đa dạng thì không cần dùng thêm vitamin tổng hợp; vì cơ thể bé đã nhận đủ dưỡng chất từ các cữ sữa và bữa ăn hàng ngày.
Hy vọng với 9 cách tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên, cha mẹ có thể dễ dàng áp dụng vào quá trình chăm sóc bé mỗi ngày. Khi xây dựng được nền tảng miễn dịch vững chắc từ sớm, bé sẽ khỏe mạnh hơn, ít ốm vặt và phát triển toàn diện trong những năm tháng đầu đời.
Bài viết liên quan
Chúng tôi luôn sẵn sàng để tư vấn và giải đáp những thắc mắc của mẹ về vấn đề chăm sóc và dinh dưỡng cho bé.