Vì sao trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè? Mẹ nên làm gì?

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè khiến nhiều người làm cha mẹ lần đầu lo lắng, không biết xử trí thế nào. Nhìn chung, đây có thể là hiện tượng bình thường thường gặp do hệ tiêu hóa, hô hấp bé sơ sinh chưa hoàn thiện; nhưng cũng có khả năng cảnh báo bệnh lý. Mời phụ huynh tiếp tục đọc bài viết để hiểu hơn về tình trạng này.

1. Trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè là như thế nào?

Bệnh viện Từ Dũ cho biết trẻ bị sặc sữa lên mũi thở khò khè là tình trạng sữa tràn vào đường thở (khí quản, khoang mũi, phế quản), dẫn tới tắc nghẽn. Nếu không kịp thời làm sạch sữa, con phát ra tiếng khò khè khi hít vào, thở ra. 

Một số dấu hiệu khác giúp cha mẹ nhận biết bé đang gặp vấn đề này là:

• Quấy khóc lớn.
• Có sữa chảy ra từ mũi, miệng sau khi bú.
• Ho sặc sụa.
• Tiếng thở bất thường như thở rít, khò khè, thở dốc,...
• Mặt, môi, tay, chân bị tím tái.

2. Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè: Nguyên nhân do đâu?

Bé sơ sinh có thể ọc sữa, thở khò khè do chức năng nuốt, hít thở chưa hoàn thiện; bú quá nhiều; tư thế bú chưa đúng; trào ngược dạ dày - thực quản hoặc gặp vấn đề hô hấp. Cha mẹ hãy dựa vào thông tin bên dưới để tạm thời phán đoán nguyên nhân gây ra vấn đề này ở trẻ:

2.1 Chức năng nuốt và hít thở ở bé chưa hoàn thiện

Các nhóm cơ đảm nhiệm chức năng nuốt, hít thở ở trẻ sơ sinh chưa phát triển hoàn chỉnh. Điển hình trong đó, nắp thanh môn của bé chưa đóng kín hoàn toàn. Điều này khiến sữa dễ tràn ngược vào đường thở, dẫn tới sặc sữa.

2.2 Bé bú quá nhiều

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè có thể do bú quá nhiều hoặc quá nhanh. Bởi, lượng sữa nhiều hay tốc độ chảy của sữa nhanh khiến bé không nuốt kịp, gây nôn trớ. Khi sữa tràn vào mũi, miệng, trẻ dễ bị tắc nghẽn đường thở. 

2.3 Tư thế bú không đúng

Cho trẻ sơ sinh bú sai tư thế dễ làm cho sữa tràn ngược vào đường thở. Ngoài ra, điều này còn khiến bé nuốt nhiều không khí, dẫn đến đầy hơi, khó tiêu.

2.4 Trào ngược dạ dày - thực quản

Cấu trúc, chức năng dạ dày - thực quản trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện. Trong đó, dạ dày thường nằm ngang, khả năng co giãn kém và cơ vòng tâm vị hoạt động không tốt nên bé dễ trào ngược. Vì vậy, đây có thể là nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè.

2.5 Vấn đề về đường hô hấp

Hệ miễn dịch bé sơ sinh còn kém nên khả năng nhiễm trùng, viêm đường hô hấp cao. Và khi bị bệnh, cơ thể tiết nhiều dịch nhầy (nhất là ở họng và khoang mũi) nên trẻ khó thở, phải chuyển sang hít thở bằng miệng. Điều này làm cho niêm mạc họng khô, dễ bị kích thích nên lúc uống sữa thường nôn trớ, sặc sữa.

3. Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè có sao không? 

Nếu cha mẹ xử trí không đúng cách khi trẻ bị sặc sữa lên mũi thở khò khè thì có thể dẫn tới tắc nghẽn đường thở hoàn toàn. Ngoài ra, vấn đề này còn liên quan đến một số bệnh lý nguy hiểm về hệ tiêu hóa và hô hấp. Vì thế, cha mẹ không nên chủ quan mà phải đưa con đi khám và tìm cách xử lý phù hợp càng sớm càng tốt.

4. Khi nào trẻ cần khám bác sĩ?

Khi thấy trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè kèm theo các dấu hiệu quấy khóc, trớ sữa nhiều hoặc da tím tái, cha mẹ nên đưa con đi gặp bác sĩ để được thăm khám, tìm cách khắc phục sớm. 

Cụ thể hơn, một số biểu hiện nghiêm trọng phụ huynh nên chú ý khi trẻ bị sặc sữa lên mũi thở khò khè là:

• Trẻ khó thở, thở hổn hển, khò khè.
• Bé quấy khóc lớn.
• Da trẻ tím tái, xanh xao.
• Trẻ ho sặc sụa, trớ sữa liên tục.

5. Cách xử lý nhanh tại chỗ khi trẻ bị sặc sữa thở khò khè

Bệnh viện Từ Dũ khuyến cáo ngay khi thấy trẻ bị sặc sữa thở khò khè, cha mẹ hãy gọi cấp cứu rồi từ từ đỡ con ngồi dậy, nghiêng đầu về phía tay thuận mình. Trong khi chờ cấp cứu đến, phụ huynh dùng khăn bông mềm ẩm lau sạch sữa ở mũi, miệng và lấy dụng cụ hút sữa chuyên dụng hút sạch dịch sót lại. 

Dưới đây là các bước thực hiện:  

• Bước 1: Cha/mẹ gọi cấp cứu, sau đó bế trẻ ngồi dậy để sữa chảy hết ra ngoài.
• Bước 2: Nghiêng đầu trẻ về hướng tay thuận của cha/mẹ và lấy khăn bông mềm ẩm để lau sạch sữa ở miệng, mũi, cơ thể con.
• Bước 3: Bế trẻ nằm úp xuống sao cho chân bé duỗi thẳng thoải mái và cằm đặt trên tay cha/mẹ.
• Bước 4: Cha/mẹ hơi khum bàn tay, vỗ nhẹ vào phần giữa hai xương bả vai khoảng 5 lần.
• Bước 5: Bế nghiêng người trẻ và kiểm tra thử con đã thở đều chưa.
• Bước 6: Nếu trẻ chưa thể thở bình thường, cha/mẹ dùng ngón tay thứ 2 và 3 ấn nhẹ vào phần giữa hai xương ngực của con 5 lần. Lặp lại các thao tác từ bước 3 đến khi bé thở ổn định.

6. Cách chăm sóc giúp hạn chế nguy cơ trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè

Cha mẹ có thể phòng tránh trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè bằng cách vệ sinh mũi theo chỉ dẫn từ bác sĩ, cho bú đúng tư thế và vừa đủ ở mỗi cữ, vỗ ợ hơi và điều trị bệnh lý (nếu có). Cụ thể như sau:

6.1 Vệ sinh mũi cho trẻ theo hướng dẫn của bác sĩ

Cha/mẹ sử dụng nước muối sinh lý, bóng hút mũi và tăm bông/khăn mềm để làm sạch đường thở cho con hàng ngày. Cách thực hiện rất đơn giản là đặt bé nằm nghiêng trên gối mềm, đầu cao hơn vai rồi nhỏ 2 - 3 giọt nước muối, chờ 10 - 15 giây; sau đó lấy bóng hút hút hết dịch và lau sạch mũi lại lần nữa bằng tăm bông hoặc khăn. Tốt nhất, phụ huynh thực hiện vệ sinh mũi cho trẻ đều đặn 2 - 3 lần/ngày trước khi ăn và đi ngủ.

6.2 Cho con bú đúng tư thế

Cho bú đúng tư thế giúp phòng tránh tình trạng trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè hiệu quả. Mẹ có thể lựa chọn tư thế ngồi hoặc nằm cho bú, nhưng lưu ý con phải thấy thoải mái, thân mình và bụng áp sát người mẹ, đồng thời mũi đối diện núm vú.

6.3 Cho trẻ bú vừa đủ

Dạ dày trẻ sơ sinh rất nhỏ, chỉ chứa được một ít sữa mỗi cữ. Vì vậy, mẹ nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày và chỉ cho con uống lượng sữa vừa đủ ở từng bữa. Theo đó, mẹ có thể dựa vào một số biểu hiện để xác định bé đã bú no để quyết định cho uống tiếp hay không như: cơ thể duỗi thẳng thoải mái, tâm trạng vui vẻ, mút/nuốt sữa chậm,... (6).

6.4 Vỗ ợ hơi cho trẻ sau mỗi cữ bú

Vỗ ợ hơi sau uống sữa giúp bé đẩy hết không khí thừa ra khỏi dạ dày, từ đó hạn chế nôn trớ mà bị ọc sữa hiệu quả. Cách thực hiện không quá khó, cha/mẹ chỉ cần bế vác trẻ lên sao cho cằm con đặt lên vai mình một cách thoải mái; sau đó một tay đỡ đầu và cổ con, một tay hơi chụm lại, vỗ nhẹ vào lưng tới khi nghe tiếng ợ. 

6.5 Điều trị bệnh lý cho trẻ (nếu có) theo chỉ định của bác sĩ

Khi đến bác sĩ và được chẩn đoán trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè do bệnh lý, cha mẹ cần hợp tác điều trị bệnh theo chỉ định. Trong quá trình chữa trị, nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, phụ huynh nên chia sẻ với bác sĩ để có phương án xử trí tốt nhất.

7. Thắc mắc thường gặp

Bên dưới là đáp án cho một số câu hỏi liên quan đến trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè mà nhiều cha mẹ cũng quan tâm:

7.1 Tình trạng ọc sữa và thở khò khè ở trẻ sơ sinh có tự hết không?

Nếu trẻ bị sặc sữa lên mũi thở khò khè đến từ nguyên nhân sinh lý thì cha mẹ có thể an tâm rằng sẽ tự cải thiện dần khi lớn lên, lúc hệ tiêu hóa và hô hấp đã hoàn thiện hơn. Tuy nhiên, phụ huynh lưu ý nếu vấn đề này kèm theo các dấu hiệu bất thường như chậm tăng cân, bỏ bú,... thì cần đưa con đến bác sĩ sớm để được thăm khám.

7.2 Trẻ bị sặc sữa thở khò khè có nên cho bú lại không?

Tốt nhất là không nên. Cha mẹ nên giúp trẻ vệ sinh mũi, miệng sạch sẽ và cho con nghỉ ngơi 30 - 60 phút để cảm thấy thoải mái. Sau đó, mẹ mới cho trẻ thử uống sữa lại, nhưng không gượng ép.

Bài viết trên đây đã chia sẻ nguyên nhân và cách xử trí, hạn chế tình trạng trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè. Điều quan trọng nhất cha mẹ nên giữ bình tĩnh trước mọi tình huống để có thể tự tin xử lý, giúp bé cảm thấy dễ chịu nhanh chóng.

Không chỉ vậy, bên cạnh ọc sữa, cải thiện sức đề kháng cũng là vấn đề cha mẹ cần chú ý ở trẻ sơ sinh, nhất là trẻ sinh mổ. Bởi, trẻ sinh mổ thường “bỏ lỡ” khoảnh khắc da kề da đầu đời với mẹ nên không thể nhận được triệu lợi khuẩn quý giá. Vì đó, đề kháng trẻ sinh mổ kém hơn so với sinh thường, nên nguy cơ mắc bệnh viêm nhiễm cao hơn.

Để cả trẻ sinh thường hay sinh mổ đều có đề kháng khỏe, tốt nhất mẹ nên cho con bú mẹ hoàn toàn tối thiểu trong 6 tháng đầu đời và nên kéo dài đến khi được 2 tuổi (nếu có khả năng). Vì sữa mẹ là nguồn cung cấp dinh dưỡng tuyệt vời, dễ hấp thu nhất; hơn nữa giàu kháng thể giúp trẻ có nền tảng sức khỏe tốt, ít bệnh vặt. Cụ thể hơn, sữa mẹ có SYNBIOTIC góp phần xây dựng nền tảng tiêu hóa khỏe, đề kháng vững vàng cho bé phát triển khỏe mạnh.

Trường hợp sữa mẹ về chậm hoặc ít sữa (chẳng hạn vì sau sinh mổ dùng kháng sinh), mẹ có thể tham vấn ý kiến bác sĩ về việc tìm giải pháp dinh dưỡng thay thế như sữa công thức. Trong đó, sản phẩm nên tập trung bổ sung thành phần hỗ trợ tăng đề kháng mạnh mẽ như SYNBIOTIC.

Tuy nhiên, mẹ nên biết rằng không phải SYNBIOTIC nào cũng như nhau. SYNBIOTIC mà trẻ cần (đặc biệt là trẻ sinh mổ) là dưỡng chất được chứng minh lâm sàng giúp tăng đề kháng tự nhiên. Đây là sự kết hợp hoàn hảo giữa:

• Lợi khuẩn Probiotic B.breve M-16V có mặt ở đường ruột trẻ nhỏ, được chứng minh lâm sàng giúp cải thiện triệu chứng tiêu hóa khó chịu hay ngăn ngừa tình trạng giống như hen suyễn ở trẻ. 
• Hệ chất xơ scGOS/lcFOS theo tỷ lệ 9:1 giúp tăng lợi khuẩn, giảm hại khuẩn, cải thiện số lần đi tiêu và giúp phân mềm hơn.

Với các nghiên cứu khoa học đã chứng minh, SYNBIOTIC mang lại 2 lợi ích nổi bật cho trẻ sinh mổ:

• Tăng cường đề kháng chỉ sau 3 ngày*. Hiệu quả duy trì suốt nhiều tháng sau đó.
• Tăng cường lợi khuẩn nhanh gấp 27 lần**.

References:

[1] van der Aa, L.B., et al.. Allergy, 2011. 66(2): p. 170-7.

[2] van der Aa, L.B., et al.. Clin Exp Allergy, 2010. 40(5): p. 795-804.

[3] Haarman, M. and J. Knol. Appl Environ Microbiol, 2005. 71(5): p. 2318-24.

(*) Dựa trên nghiên cứu của Chua MC, et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2017;65:102–6.

(**) So với nhóm trẻ không bổ sung SYNBIOTIC

Để hiểu rõ về khả năng nâng cao đề kháng cho trẻ của Synbiotic, mẹ truy cập TẠI ĐÂY.