Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Mẹ có một chế độ ăn lành mạnh và cân bằng rất quan trọng giai đoạn mang thai và cho con bú. Việc kết hợp bú sữa mẹ và bú sữa bình trong những tuần đầu đời của bé có thể làm giảm khả năng tiết sữa mẹ và ảnh hưởng đến việc cho bé bú sữa mẹ sau đó. Vui lòng tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc nhân viên y tế để đưa ra lựa chọn phù hợp về việc cho trẻ bú sữa và chế độ ăn uống.
Trẻ sơ sinh đột nhiên bú ít ngủ nhiều khiến nhiều cha mẹ không khỏi lo lắng vì sợ con đang gặp vấn đề sức khỏe. Liệu đây chỉ là thay đổi sinh lý bình thường hay dấu hiệu bất thường cần chú ý? Mời mẹ cùng tìm hiểu rõ hơn trong bài viết sau đây nhé!
Trẻ sơ sinh bú ít, ngủ nhiều là tình trạng bé ngủ nhiều hơn 18 giờ/ngày ở giai đoạn sơ sinh và trên 16 giờ/ngày khi khoảng 1 tháng tuổi, đồng thời bú ít hơn 8 cữ bú/ngày và bú nhanh, không kéo dài. Dưới đây là cữ bú và thời gian ngủ thông thường của trẻ:
- Cữ bú của trẻ:
Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF - United Nations Children's Fund), trẻ sơ sinh nên được bú bất cứ khi nào bé đói (1). Chia sẻ thêm về vấn đề này, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Hoa Kỳ (CDC - Centers for Disease Control and Prevention) cho biết cữ bú của trẻ sơ sinh như sau: (2)
- Thời gian ngủ của trẻ:
Trẻ sơ sinh thường ngủ từ 14 đến 18 giờ mỗi ngày trong những tuần đầu tiên và từ 12 đến 16 giờ khi được 1 tháng tuổi. Tùy theo mỗi bé, mà thời gian ngủ có thể ít hoặc nhiều hơn mức trung bình.
Tình trạng trẻ sơ sinh bú ít ngủ nhiều có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau như yếu tố sinh lý (bé đang trong giai đoạn phát triển bình thường), lượng sữa mẹ giảm hoặc thay đổi mùi vị, chưa hình thành được nhịp sinh học ngày – đêm, hoặc do trẻ bị ốm hay gặp một số vấn đề sức khỏe.
Trong một số giai đoạn tăng trưởng, trẻ có xu hướng ngủ nhiều hơn để phục hồi năng lượng hỗ trợ cho quá trình phát triển thể chất và trí não, đồng thời nhu cầu bú có thể thay đổi tạm thời. Điều này khiến bé trông như bú ít đi nhưng thực chất là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể.
Theo Hiệp hội Khuyến khích Nuôi con bằng Sữa mẹ của Úc (ABA - Australian Breastfeeding Association), khi lượng sữa mẹ giảm hoặc sữa có sự thay đổi về mùi vị (do chế độ ăn, nội tiết…), trẻ có thể bú ít hơn, nhanh bỏ bú hoặc không hứng thú bú như trước, từ đó dẫn đến thời gian ngủ nhiều hơn. (3)
Ở giai đoạn sơ sinh, đồng hồ sinh học của trẻ chưa hoàn thiện nên bé có thể ngủ nhiều vào ban ngày và ít bú, trong khi ban đêm lại tỉnh táo hơn. Điều này dễ khiến cha mẹ hiểu nhầm là bé bú ít, ngủ nhiều bất thường.
Nếu trẻ bị mệt, sốt, nhiễm trùng hoặc gặp các vấn đề sức khỏe khác như bị cảm lạnh, đau tai hoặc đau họng (theo chia sẻ từ ABA), bé thường có xu hướng ngủ nhiều hơn và bú kém hơn bình thường. Đây là trường hợp cần theo dõi sát và đưa trẻ đi khám nếu có dấu hiệu bất thường. (3)
Ngoài ra, tình trạng trẻ sơ sinh đột nhiên bú ít ngủ nhiều cũng có thể liên quan đến một số yếu tố như trẻ vừa tiêm phòng, bị vàng da, bú không đúng cách hoặc gặp khó khăn trong việc ngậm bắt vú…
Trẻ sơ sinh thường có thời gian ngủ nhiều hơn so với người lớn. Do đó mẹ không nên quá lo lắng nếu trẻ bú ít ngủ nhiều nhưng vẫn tăng cân đều, số tã ướt mỗi ngày vẫn nhiều, da hồng hào, phát triển bình thường.
Tuy nhiên, mẹ cũng cần theo dõi sức khỏe bé và cần đi khám nếu: bé bỏ quá nhiều cữ bú, không tăng cân, có dấu hiệu mất nước hoặc khó đánh thức, bé ngủ gật trong khi bú và không bú hết cữ như thường lệ, bé bị ốm và sốt từ 38 độ C…
Để cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh bú ít ngủ nhiều, mẹ nên nhẹ nhàng đánh thức bé khi đến cữ bú, đảm bảo cho con bú đủ theo nhu cầu, duy trì nguồn sữa ổn định, thiết lập lịch bú - ngủ hợp lý và hỗ trợ bé phân biệt rõ ngày - đêm.
Theo Healthy Children (tạp chí trực tuyến thuộc Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ - AAP), trong hai tuần đầu sau sinh, cha mẹ nên chủ động đánh thức trẻ dậy bú nếu mỗi giấc ngủ kéo dài hơn khoảng 4 - 5 giờ để đảm bảo bé được cung cấp đủ dinh dưỡng và tăng cân phù hợp. (4)
Mẹ có thể đánh thức bé nhẹ nhàng bằng cách thay tã, nới lỏng quần áo, bế con lên vỗ về hoặc trò chuyện nhỏ, đồng thời chạm nhẹ vào má, bàn chân hay xoa lưng để kích thích phản xạ bú, tránh làm bé giật mình khiến con khó chịu.
Mẹ nên quan sát các dấu hiệu đói sớm của bé như mút tay, quay đầu tìm ti, hé miệng… để cho bú kịp thời thay vì chờ đến khi con khóc. Việc đáp ứng nhu cầu bú theo ‘cữ linh hoạt’ giúp bé nhận đủ dinh dưỡng, hạn chế tình trạng bú ít rồi ngủ li bì kéo dài.
Để góp phần cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh đột nhiên bú ít ngủ nhiều mẹ nên đảm bảo nguồn sữa mẹ dồi dào. Theo đó, mẹ nên cho bé bú thường xuyên, bú đúng khớp ngậm, kết hợp hút sữa nếu cần, uống đủ nước, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng và giữ tinh thần thoải mái. Ngoài ra, thông tin từ Dịch vụ Y tế Quốc gia của Vương quốc Anh (NHS), mẹ lưu ý nên cho bé bú cả hai bên vú trong mỗi cữ, đồng thời thường xuyên ôm ấp và tiếp xúc da kề da để hỗ trợ kích thích và tăng tiết sữa mẹ. (5)
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh vì chứa nhiều dưỡng chất quý, trong đó có Synbiotic. Đây là sự kết hợp giữa chất xơ Prebiotics và lợi khuẩn Probiotics giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, từ đó củng cố hàng rào miễn dịch của trẻ, đặc biệt là với trẻ sinh mổ.
Thiết lập lịch bú - ngủ tương đối ổn định giúp bé hình thành thói quen sinh hoạt đều đặn, từ đó cải thiện tình trạng ngủ quá nhiều hoặc bỏ bú. Mẹ có thể linh hoạt điều chỉnh theo nhu cầu thực tế của bé, nhưng vẫn nên duy trì khung giờ cố định để tạo nhịp sinh học phù hợp.
Để giúp phân biệt ngày và đêm, vào ban ngày, mẹ nên cho bé tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, chơi và tương tác nhiều hơn. Ngược lại, ban đêm mẹ nên giữ không gian yên tĩnh, ánh sáng dịu và hạn chế kích thích khi cho bú. Cách này giúp bé dần nhận biết sự khác biệt giữa ngày - đêm, từ đó điều chỉnh lại thời gian ngủ và bú hợp lý hơn.
Dưới đây là một số câu hỏi liên quan đến tình trạng trẻ sơ sinh đột nhiên bú ít ngủ nhiều:
Có thể. Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có nguy cơ không được cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất, dẫn đến chậm tăng cân, thậm chí suy dinh dưỡng. Ngoài ra, do không tiếp nhận đủ năng lượng và chất dinh dưỡng, bé cũng có thể trở nên mệt mỏi, lừ đừ, giảm sức đề kháng… về lâu dài ảnh hưởng đến sự phát triển tổng thể.
Theo CDC và Mayo Clinic, nếu bé ngủ quá lâu vào ban ngày, mẹ có thể đánh thức để đảm bảo trẻ bú đủ khoảng 8 - 12 lần trong 24 giờ, đặc biệt trong những tuần đầu sau sinh nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và hỗ trợ tăng cân ổn định. (2)
Ở trẻ sơ sinh dưới 2-3 tháng tuổi ngủ xuyên đêm không bú quá 4-5 tiếng có thể gây hạ đường huyết và chậm tăng cân do dạ dày còn rất nhỏ. Vì thế, cha mẹ cần chủ động đánh thức bé dậy để cho bú theo một lịch trình (thường là mỗi 2-4 giờ), để đảm bảo con đủ năng lượng và dinh dưỡng cho sự phát triển. Với trẻ trên 3 tháng tuổi, khỏe mạnh, bú tốt vào ban ngày và tăng cân đều, việc ngủ xuyên đêm là hoàn toàn bình thường. Nhưng lưu ý cha mẹ vẫn nên theo dõi số lần đi tiểu, trạng thái tỉnh táo khi thức và cân nặng của bé để kịp thời phát hiện bất thường.
Nhìn chung, tình trạng trẻ sơ sinh đột nhiên bú ít ngủ nhiều không phải lúc nào cũng đáng lo nếu chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và bé vẫn tăng cân đều. Tuy nhiên, mẹ vẫn nên theo dõi sát sao và đưa bé đi khám khi có dấu hiệu bất thường để đảm bảo con luôn phát triển khỏe mạnh.
Bài viết liên quan
Chúng tôi luôn sẵn sàng để tư vấn và giải đáp những thắc mắc của mẹ về vấn đề chăm sóc và dinh dưỡng cho bé.