Bé 18 tháng biết làm gì? Cách chăm sóc hỗ trợ bé phát triển tốt

Thấm thoát bé yêu đã bước sang tháng thứ 18 và trở nên hiếu động, tò mò khám phá thế giới xung quanh hơn trước. Ở giai đoạn này, nhiều phụ huynh thắc mắc bé 18 tháng biết làm gì và sự phát triển của con có điểm gì đáng chú ý. Nếu mẹ cũng đang băn khoăn về điều này, đừng bỏ qua những thông tin trong bài viết sau nhé!

1. Sự phát triển thể chất của bé 18 tháng tuổi

Theo bảng tiêu chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ 18 tháng tuổi sẽ có cân nặng và chiều cao cụ thể như sau:

• Bé trai: Bé trai 18 tháng thường nặng khoảng 8.8 - 13.7kg và có chiều cao khoảng 76.9 - 87.7cm.

• Bé gái: Bé gái 18 tháng nặng khoảng 8.1 - 13.2kg và có chiều cao dao động từ 74.9 - 86.5cm.

(*) Lưu ý thông tin chỉ mang tính chất tham khảo. Nếu trẻ nằm ngoài khoảng nhưng vẫn ăn ngon, ngủ ngoan, vui chơi bình thường thì mẹ đừng quá lo lắng.

2. [Giải đáp] Bé 18 tháng biết làm những gì?

Trả lời cho băn khoăn của nhiều phụ huynh bé 18 tháng biết làm gì đó là ở giai đoạn này bé thường đã có thể đi khá vững, chạy những quãng ngắn, thử leo lên bậc thang thấp và tự sử dụng thìa hoặc cốc khi ăn uống. Bên cạnh đó, trẻ cũng rất thích bắt chước các hành động quen thuộc của người lớn như lau nhà, nghe điện thoại,...

2.1 Các mốc phát triển vận động ở trẻ 18 tháng

Ở giai đoạn 18 tháng tuổi, khả năng vận động của trẻ ngày càng linh hoạt hơn khi bé bắt đầu di chuyển tự tin và chủ động khám phá môi trường xung quanh. Cụ thể, bé đã biết:

• Đi vững và có thể chạy những quãng ngắn.

• Thử leo lên hoặc xuống các bậc thang thấp khi có người hỗ trợ.

• Có thể kéo hoặc đẩy đồ chơi khi di chuyển.

• Ngồi xuống rồi đứng dậy mà không cần nhiều sự hỗ trợ.

• Ném bóng về phía trước hoặc lăn bóng khi chơi cùng người lớn.

• Bắt đầu tập cầm thìa, cốc để tự ăn uống.

2.2 Sự phát triển nhận thức - tư duy

Giải đáp tiếp theo cho thắc mắc bé 18 tháng biết làm gì đó là con đã có sự tiến bộ rõ rệt về khả năng tư duy và nhận thức. Cụ thể bé đã biết:

• Nhận biết và chỉ vào một số đồ vật quen thuộc khi được gọi tên.

• Biết cách sử dụng một số vật dụng quen thuộc như thìa, cốc, điện thoại đồ chơi.

• Có thể xếp chồng các khối đồ chơi đơn giản.

• Tò mò khám phá đồ vật bằng cách mở, đóng, lật hoặc tháo ra.

• Bắt chước cha mẹ làm việc nhà ví dụ như quét nhà bằng chổi,...

2.3 Trẻ 18 tháng biết thể hiện cảm xúc rõ ràng hơn

Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu bộc lộ cảm xúc và mong muốn cá nhân một cách rõ ràng hơn thông qua hành động và biểu cảm. Chẳng hạn:

• Thể hiện sự vui vẻ bằng cách cười, vỗ tay hoặc nhảy nhót khi hào hứng.

• Có thể tỏ ra khó chịu, cáu gắt hoặc phản đối khi không được đáp ứng mong muốn.

• Thích được ôm ấp, gần gũi với cha mẹ hoặc người thân quen.

• Biết đưa tay ra để người lớn rửa.

• Bắt đầu thể hiện sự gắn bó với đồ vật yêu thích như thú bông, chăn nhỏ.

• Có thể tỏ ra lo lắng hoặc ngại ngùng khi gặp người lạ.

2.4 Sự phát triển về ngôn ngữ và khả năng giao tiếp

Giải đáp băn khoăn trẻ 18 tháng biết nói những gì đó là bé có thể nói một số từ quen thuộc và bắt đầu mở rộng vốn từ của mình. Cụ thể: 

• Có thể nói được một số từ đơn giản như “ba”, “mẹ”, “ăn”, “bế”,…

• Biết chỉ tay vào đồ vật hoặc người để thể hiện mong muốn.

• Hiểu được các câu lệnh đơn giản như “đưa cho mẹ”, “lại đây”.

• Dùng cử chỉ như vẫy tay chào, lắc đầu hoặc gật đầu để giao tiếp.

3. Dinh dưỡng và giấc ngủ cho trẻ 18 tháng như thế nào?

Ở độ tuổi 18 tháng, trẻ nên được ăn khoảng 3 bữa chính và 2 - 3 bữa phụ mỗi ngày nhằm đảm bảo cung cấp đủ năng lượng. Mẹ cần xây dựng chế độ ăn hợp lý, bổ sung đa dạng thực phẩm để giúp bé làm quen với nhiều hương vị và hấp thu các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển.

Bên cạnh đó, mẹ nên duy trì cho con uống khoảng 400ml sữa mỗi ngày (hoặc theo nhu cầu) để bù đắp các dưỡng chất thiếu hụt và phù hợp với thể trạng riêng của con. Với trẻ dùng sữa công thức, mẹ nên ưu tiên sữa có hệ dưỡng chất đầy đủ, hỗ trợ trẻ tăng cường đề kháng, phát triển trí não cho bé yêu lớn khôn khỏe mạnh.

Ngoài ra, mẹ cũng cần đảm bảo cho con ngủ đủ giấc mỗi ngày. Trẻ 18 tháng tuổi thường cần khoảng 11 - 14 giờ ngủ/ngày, bao gồm cả 1 - 2 giờ ngủ trưa. Để hỗ trợ bé ngủ ngon và sâu giấc hơn, mẹ nên xây dựng thói quen ngủ đều đặn và tạo không gian yên tĩnh, thoải mái cho con trước giờ đi ngủ.

4. Cẩm nang chăm sóc trẻ 18 tháng phụ huynh nên biết

Để chăm sóc bé 18 tháng tuổi và hỗ trợ con phát triển toàn diện, cha mẹ nên tạo nhiều hoạt động và trò chơi phù hợp giúp bé rèn luyện các kỹ năng cần thiết như dạy trẻ phát âm, cùng nhau đọc sách hoặc khuyến khích bé khám phá môi trường xung quanh. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng nên đặt ra giới hạn thời gian sử dụng các thiết bị điện tử và đảm bảo cho bé được tiêm phòng đầy đủ theo lịch khuyến nghị.

- Các hoạt động hỗ trợ trẻ phát triển các kỹ năng

Cha mẹ có thể tạo nhiều hoạt động đơn giản trong sinh hoạt hàng ngày để giúp bé rèn luyện ngôn ngữ, cảm xúc và khả năng nhận thức như:

• Dạy trẻ phát âm chính xác: Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện, gọi tên đồ vật quen thuộc và khuyến khích bé lặp lại từ đơn giản. Khi bé phát âm chưa rõ, hãy nhẹ nhàng nhắc lại đúng cách để con dần học được cách nói chuẩn hơn.

• Cùng nhau đọc sách: Đọc sách tranh, chỉ vào hình ảnh và mô tả sự vật giúp bé tăng vốn từ, phát triển trí tưởng tượng và hình thành thói quen yêu thích việc đọc từ sớm.

• Cách giúp trẻ thể hiện lòng đồng cảm: Cha mẹ có thể giải thích cảm xúc của bản thân và người xung quanh, chẳng hạn như “em bé đang buồn” hoặc “mẹ đang vui”, từ đó giúp bé dần hiểu và học cách quan tâm đến cảm xúc của người khác.

• Khuyến khích sự tò mò và tính tự lập: Hãy tạo cơ hội để bé tự khám phá môi trường an toàn, cho con lựa chọn đơn giản như chọn đồ chơi, cuốn sách hay quần áo để giúp bé rèn luyện sự tự tin và tính tự lập.

- Tổ chức các trò chơi phù hợp với trẻ

Một số trò chơi phù hợp với trẻ 18 tháng tuổi cha mẹ có thể tham khảo như:

• Xếp chồng khối đồ chơi: Giúp trẻ rèn luyện sự khéo léo của đôi tay, khả năng phối hợp tay - mắt và bước đầu nhận biết kích thước, hình dạng.

• Chơi ném hoặc lăn bóng: Hỗ trợ phát triển vận động thô, tăng khả năng giữ thăng bằng và phản xạ khi di chuyển.

• Tô vẽ bằng bút màu hoặc sáp màu: Khuyến khích trẻ thể hiện sự sáng tạo, đồng thời giúp rèn luyện sự linh hoạt của các ngón tay.

• Trò chơi giả vờ (đóng vai): Cho bé giả vờ nghe điện thoại, nấu ăn, chăm sóc búp bê… giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng và học cách bắt chước các hoạt động của người lớn.

• Trò chơi ghép hình đơn giản: Giúp trẻ rèn luyện khả năng quan sát, nhận biết hình dạng và phát triển tư duy logic ban đầu.

- Cho trẻ 18 tháng tiêm phòng đúng lịch

Tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch giúp trẻ xây dựng hệ miễn dịch vững vàng và phòng ngừa hiệu quả nhiều bệnh truyền nhiễm. Vì vậy, cha mẹ nên theo dõi sổ tiêm chủng và đưa trẻ đi tiêm đúng thời điểm. Theo Lịch tiêm chủng thường xuyên trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng của Bộ Y tế, trẻ 18 tháng tuổi thường được tiêm vắc xin bạch hầu - ho gà - uốn ván mũi 4 và vắc xin sởi - rubella (MR).

- Một số lưu ý khác

Bên cạnh những hoạt động và trò chơi giúp bé phát triển các kỹ năng trên, cha mẹ cũng nên lưu ý một số điều sau để hỗ trợ trẻ phát triển tốt hơn:

• Trẻ dưới 2 tuổi không nên tiếp xúc với thiết bị điện tử quá nhiều, chỉ nên sử dụng khi gọi video với người thân.

• Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên, khám phá trong không gian an toàn để hỗ trợ phát triển thể chất.

• Cha mẹ nên lựa chọn những món đồ chơi an toàn, phù hợp để trẻ có thể đẩy hoặc kéo khi vui chơi, giúp bé vận động và khám phá tốt hơn.

• Khi tương tác với con, cha mẹ nên phản hồi nhẹ nhàng, tích cực để trẻ cảm thấy an toàn và dễ dàng hình thành thói quen tốt.

• Cha mẹ nên quan sát các biểu hiện của con và đưa trẻ đi khám nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường.

5. Dấu hiệu phát triển bất thường ở trẻ 18 tháng cần đến bác sĩ

Trong quá trình theo dõi sự phát triển của con, cha mẹ cũng nên chú ý một số biểu hiện bất thường để kịp thời đưa trẻ đi thăm khám và được tư vấn phù hợp. Chẳng hạn như:

• Trẻ chưa thể đứng vững một mình mà không có điểm tựa.

• Trẻ không cố gắng đi bộ nếu không có sự hỗ trợ từ người lớn.

• Trẻ không có xu hướng bắt chước hành động hoặc cử chỉ của người xung quanh.

• Trẻ chưa nói được ít nhất 6 từ đơn giản quen thuộc.

• Trẻ không phản ứng hoặc không nhận ra khi cha mẹ rời đi hoặc quay trở lại.

6. Câu hỏi thường gặp

Sau khi đã biết bé 18 tháng biết làm gì, nhiều cha mẹ còn quan tâm một số vấn đề như:

6.1 Trẻ 18 tháng biết nói những gì?

Mỗi trẻ nhỏ đều có tốc độ phát triển ngôn ngữ khác nhau. Tuy nhiên, ở giai đoạn 18 tháng tuổi, hầu hết trẻ đã có thể nói được khoảng 10 từ đơn giản quen thuộc, bao gồm cả “ma-ma”, “ba-ba”. 

6.2 Bé 18 tháng hay khóc ăn vạ phải làm sao?

Tình trạng trẻ 18 tháng khóc ăn vạ khá phổ biến vì bé chưa biết cách diễn đạt mong muốn của mình. Khi gặp tình huống này, cha mẹ nên giữ bình tĩnh, tránh đáp ứng các yêu cầu không hợp lý, đồng thời có thể chuyển sự chú ý của bé sang hoạt động khác. Nếu bé quá kích động, hãy nhẹ nhàng ôm ấp và trấn an trẻ.

Những năm tháng đầu đời của bé luôn chứa đựng vô vàn khoảnh khắc đáng nhớ. Khi biết được bé 18 tháng biết làm gì, cha mẹ sẽ dễ dàng nhận ra những bước tiến nhỏ nhưng đầy ý nghĩa trong quá trình trưởng thành của con. Hơn hết, cha mẹ hãy luôn ở bên động viên và khuyến khích bé, bởi chính sự đồng hành của gia đình sẽ giúp bé phát triển toàn diện hơn.