Dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất & cách tăng chất lượng sữa

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tinh túy, cung cấp đầy đủ dưỡng chất giúp trẻ nhỏ phát triển toàn diện. Thế nhưng vẫn có trường hợp sữa mẹ bị thiếu chất, không đủ dinh dưỡng khiến nhiều mẹ bỉm lo lắng. Bài viết dưới đây sẽ liệt kê các dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất, nguyên nhân và cách cải thiện chất lượng sữa hiệu quả.

1. Những dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất 

Mẹ có thể nhận biết sữa bị thiếu chất qua các dấu hiệu như trẻ tăng cân chậm, sụt cân, dễ bị táo bón/tiêu chảy, ngủ không sâu giấc, đi vệ sinh ít hơn bình thường,... Chi tiết như sau: 

1.1. Trẻ chậm tăng cân hoặc sụt cân

Cân nặng là chỉ số phản ánh trực tiếp lượng dưỡng chất mà trẻ hấp thụ được từ sữa mẹ. Nếu sữa mẹ thiếu các nhóm chất quan trọng như chất béo và protein, trẻ sẽ không có nguồn dinh dưỡng để phát triển cơ bắp và tích lũy mỡ dưới da. Do vậy trẻ thường tăng cân chậm hoặc bị sụt cân dù vẫn bú nhiều sữa mẹ.

1.2. Trẻ thường xuyên ốm vặt

Sữa mẹ được xem là "vắc-xin tự nhiên" nhờ chứa nhiều kháng thể và các vi chất giúp củng cố hệ miễn dịch non nớt của trẻ. Nếu sữa mẹ thiếu các vitamin thiết yếu như A, C hay khoáng chất kẽm có thể làm giảm khả năng đề kháng ở trẻ, khiến con dễ bị ốm vặt do sự tấn công của vi khuẩn và virus từ môi trường bên ngoài.

1.3. Trẻ bị táo bón, tiêu chảy

Sữa mẹ thiếu chất có thể gây ra rối loạn tiêu hóa cho trẻ. Con có thể bị khó tiêu, táo bón hoặc đi ngoài phân lỏng nếu chế độ ăn của mẹ không đủ chất xơ, thiếu nước và ăn nhiều đồ cay nóng.

1.4. Trẻ ngủ không sâu giấc, dễ quấy khóc

Nguồn sữa giàu dinh dưỡng và đủ lượng sẽ giúp trẻ no lâu, từ đó có giấc ngủ sâu hơn. Khi sữa mẹ quá loãng hoặc thiếu chất, trẻ nhanh bị đói và tỉnh giấc giữa đêm. Điều này khiến trẻ trở nên gắt gỏng, quấy khóc nhiều và khó đi vào giấc ngủ hơn bình thường.

1.5. Trẻ đi vệ sinh ít hơn

Số lượng tã ướt và tã bẩn trong ngày là một cách để đánh giá lượng sữa trẻ hấp thụ. Thông thường, nếu trẻ đi tiểu ít hơn 6 lần mỗi ngày, đó là dấu hiệu cho thấy bé đang không nhận đủ lượng sữa cần thiết. Bởi khi sữa mẹ thiếu hụt các thành phần dinh dưỡng, quá trình trao đổi chất của trẻ diễn ra chậm lại và lượng chất thải giảm đi rõ. 

1.6. Sữa mẹ có màu sắc và mùi lạ

Sữa mẹ chất lượng sẽ có màu trắng đục hoặc hơi ngả vàng và mang mùi thơm đặc trưng, dịu nhẹ. Nếu mẹ nhận thấy sữa có màu quá trong như nước vo gạo hoặc có mùi tanh nồng, đó có thể là dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất.

2. Nguyên nhân sữa mẹ bị thiếu chất

Sữa mẹ thiếu chất thường do mẹ ăn uống kiêng khem quá mức, thiếu hụt dinh dưỡng, hoặc có vấn đề sức khỏe, căng thẳng, thiếu ngủ kéo dài. Cụ thể: 

2.1. Chế độ ăn uống không đầy đủ dinh dưỡng

Nhu cầu về dinh dưỡng của mẹ đang cho con bú thường cao hơn so với thời kỳ mang thai. Nếu mẹ ăn uống thiếu chất hoặc kiêng khem quá mức sẽ làm cho nguồn sữa không đủ chất dinh dưỡng, trẻ bú mẹ không nhận đủ dưỡng chất cần thiết để phát triển khỏe mạnh.

2.2. Gặp các vấn đề về sức khỏe

Các bệnh lý mãn tính hoặc tình trạng nhiễm trùng có thể làm gián đoạn quá trình hấp thụ dinh dưỡng và sản xuất sữa của cơ thể. Trường hợp mẹ bị thiếu máu, thiếu sắt hoặc mắc các vấn đề về tuyến giáp, khả năng chuyển hóa dưỡng chất vào sữa sẽ bị suy giảm. Ngoài ra, việc sử dụng một số loại thuốc điều trị bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng cũng như mùi vị tự nhiên của sữa mẹ.

2.3. Căng thẳng, thiếu ngủ, mệt mỏi kéo dài

Trạng thái tâm lý căng thẳng và tình trạng thiếu ngủ trầm trọng sẽ ức chế quá trình giải phóng hormone Oxytocin và Prolactin - hai yếu tố quan trọng trong sản xuất và tiết sữa. Khi mẹ rơi vào căng thẳng kéo dài, nồng độ cortisol tăng cao có thể làm thay đổi thành phần của sữa, khiến sữa giảm đi các kháng thể tự nhiên và có thể bị loãng hơn.

3. Cách giúp mẹ tăng chất lượng sữa hiệu quả

Mẹ có thể cải thiện chất lượng sữa bằng cách xây dựng chế độ ăn uống đủ chất, sắp xếp thời gian ngủ nghỉ hợp lý và bổ sung thêm các vi chất theo chỉ định bác sĩ. Dưới đây là một số cách cho mẹ tham khảo: 

3.1. Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học

Chế độ dinh dưỡng của mẹ đang cho con bú cần đảm bảo 4 nhóm dưỡng chất là chất béo, chất đạm, tinh bột, vitamin & khoáng chất và bổ sung đủ lượng nước (khoảng 2 - 2.5 lít/ngày). Mẹ nên ăn đa dạng thực phẩm như thịt, cá, trứng, rau xanh,... và tăng các cữ ăn trong ngày để hấp thụ đủ dưỡng chất, tạo nguồn sữa chất lượng cho con. 

3.2. Dành thời gian ngủ nghỉ hợp lý

Mẹ nên ngủ đủ giấc khoảng 8 tiếng/ngày, dành một ít thời gian riêng cho bản thân và giữ tâm lý thoải mái, lạc quan. Mẹ có thể vận động nhẹ nhàng và chia sẻ công việc chăm con với người thân trong nhà để tránh căng thẳng, lo âu quá mức, qua đó có thể duy trì được lượng sữa chất lượng cho con.

3.3. Bổ sung vi chất theo chỉ định của bác sĩ 

Ngoài chế độ ăn uống, mẹ đang cho con bú có thể bổ sung thêm một số vi chất như vitamin, khoáng chất bị thiếu bằng thực phẩm chức năng. Qua đó cơ thể mẹ có đủ dinh dưỡng để sản xuất nguồn sữa chất lượng và nuôi con khỏe mạnh hơn. Mẹ lưu ý chỉ nên bổ sung vi chất theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý sử dụng để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

Xem thêm: Mẹ ăn gì để sữa về nhiều? 12 thực phẩm hỗ trợ lợi sữa sau sinh

4. Các thắc mắc liên quan

Xoay quanh chủ đề dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất có khá nhiều câu hỏi thường gặp như: 

4.1. Làm sao để biết sữa mẹ đủ chất?

Sữa mẹ đủ chất dinh dưỡng được nhận biết chủ yếu qua sự phát triển ổn định của bé, như: con tăng cân đều đặn; ngủ ngon, ít quấy khóc, trẻ đi tiểu 6 - 8 lần/ngày, nước tiểu trong, đi phân mềm có màu vàng sệt. Ngoài ra, sau khi cho con bú mẹ cảm thấy ngực nhẹ và mềm hơn so với lúc chưa bú, là dấu hiệu bé đã bú no và nhận đủ dinh dưỡng.

4.2. Sữa mẹ bị loãng có phải do thiếu chất không?

Sữa mẹ loãng không đồng nghĩa với việc thiếu chất, mà thường đến từ các nguyên nhân như sự chuyển tiếp của sữa mẹ (sữa đầu - sữa cuối), thời gian và tần suất cho bú, cơ địa và tình trạng sức khỏe,... Sữa mẹ loãng không làm ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng và quá trình nuôi con, nên mẹ hãy cho con bú đầy đủ.

4.3. Mẹ sau sinh ăn kiêng có làm sữa bị thiếu chất không?

Ăn kiêng quá mức, không đa dạng thực phẩm sau khi sinh có thể làm cho sữa mẹ bị thiếu chất hoặc không sản xuất đủ lượng sữa cho con. Vì vậy mẹ sau sinh cần chú ý ăn uống đủ chất để vừa nhanh phục hồi sức khỏe vừa tạo nguồn sữa chất lượng. 

Nhận biết sớm dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất giúp mẹ có cách xử lý hiệu quả để tăng chất lượng sữa và chăm sóc con khỏe mạnh. Trường hợp trẻ sụt cân, chậm tăng cân, táo bón, tiêu chảy,... kéo dài sau mỗi cữ bú, mẹ nên đưa con đến bác sĩ để xác định nguyên nhân và có cách điều trị phù hợp nhé.

Bài viết liên quan