Bé 13 tháng biết làm gì? Cách chăm sóc con yêu mẹ nên biết

Sau cột mốc 1 tuổi, nhiều cha mẹ háo hức theo dõi từng thay đổi nhỏ của con và tự hỏi bé 13 tháng biết làm gì, con đã phát triển đạt chuẩn hay chưa? Để giải đáp những băn khoăn này, bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ tìm hiểu các cột mốc phát triển phổ biến của bé 13 tháng tuổi và cách chăm sóc con phù hợp.

1. Sự phát triển thể chất của trẻ 13 tháng

Theo dữ liệu tiêu chuẩn tăng trưởng của trẻ em đến từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chiều cao và cân nặng của trẻ 13 tháng tuổi chênh lệch nhẹ tùy theo giới tính. Cụ thể:

• Bé trai: Bé trai 13 tháng tuổi nặng khoảng 7.9 - 12.3kg và cao khoảng 72.1 - 81.8cm.

• Bé gái: Bé gái 13 tháng tuổi nặng khoảng 7.2 - 11.8kg và cao khoảng 70 - 80.5cm.

(*) Lưu ý thông tin chỉ mang tính chất tham khảo. Nếu trẻ nằm ngoài khoảng nhưng vẫn ăn uống tốt, ngủ ngoan, không có dấu hiệu bất thường thì mẹ đừng quá lo lắng.

2. Trẻ 13 tháng biết làm gì? Các cột mốc phát triển quan trọng

Ở tháng thứ 13, nhiều bé đã có thể đi chập chững hoặc đi vịn, bập bẹ một vài từ đơn như “ba”, “mẹ” và bắt đầu tập tự ăn bằng tay hoặc thìa. Bé cũng dần thể hiện cảm xúc rõ ràng hơn, thích khám phá môi trường xung quanh, bắt chước người lớn và hiểu được những câu lệnh đơn giản.

2.1 Khả năng vận động của bé 13 tháng

Giải đáp băn khoăn bé 13 tháng biết làm gì đó là con đã biết đứng, có thể đi chập chững và phối hợp tay - mắt. Cụ thể:

• Bé có thể đi chập chững vài bước hoặc đi vịn vào đồ vật.

• Bé có thể tự đứng vững trong thời gian ngắn mà không cần hỗ trợ.

• Bé biết cúi xuống hoặc ngồi xổm để nhặt đồ vật rồi đứng lên.

• Bé có thể đẩy hoặc kéo đồ chơi khi đang đi.

• Bé bắt đầu tập xếp khối hoặc cầm nắm đồ vật bằng hai tay.

2.2 Sự phát triển về mặt cảm xúc

Ở tuổi 13 tháng, trẻ bắt đầu bộc lộ cảm xúc rõ ràng hơn và hình thành những phản ứng xã hội với người thân xung quanh. Chẳng hạn như:

• Bé thể hiện tình cảm với người thân như ôm, cười và thích bám mẹ.

• Bé có thể tỏ ra vui vẻ, giận dỗi hoặc khó chịu khi không được đáp ứng nhu cầu.

• Bé có xu hướng bắt chước hành động hoặc biểu cảm của mọi người.

• Bé bắt đầu khám phá môi trường xung quanh nhưng vẫn muốn người chăm sóc ở gần để tạo cảm giác an toàn.

2.3 Kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp

Khả năng ngôn ngữ của trẻ 13 tháng tuy còn đơn giản nhưng đã có những bước tiến đáng kể trong việc hiểu và phản hồi với người lớn. Theo đó:

• Bé có thể bập bẹ tập nói 1 - 2 từ đơn giản như “ba”, “mẹ” hoặc cố gắng phát ra các âm thanh giống lời nói.

• Bé biết chỉ tay vào đồ vật hoặc người để thể hiện nhu cầu.

• Bé nhìn hoặc phản ứng khi nghe gọi tên hoặc khi người lớn nhắc đến một đồ vật quen thuộc.

• Bé có thể hiểu và làm theo một số câu lệnh đơn giản như “đưa mẹ cái cốc”,...

2.4 Khả năng nhận thức của bé 13 tháng tuổi

Bên cạnh khả năng vận động và ngôn ngữ, bé 13 tháng biết làm gì về nhận thức. Cụ thể bé đã biết:

• Xếp chồng hai khối đồ chơi hoặc đồ vật.

• Bé nhận biết và sử dụng đúng công dụng của một số đồ vật quen thuộc như cốc hoặc thìa.

• Thích lấy đồ vật ra khỏi hộp và cho lại vào trong.

• Bắt đầu bắt chước các hoạt động hàng ngày của người lớn như lau bàn, cầm điện thoại.

• Có thể nhận biết một số bộ phận cơ thể hoặc hình ảnh quen thuộc khi được hỏi.

3. Nhu cầu dinh dưỡng và giấc ngủ của bé 13 tháng

Ở giai đoạn 13 tháng tuổi, trẻ cần được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng và có chế độ nghỉ ngơi hợp lý để hỗ trợ quá trình phát triển toàn diện. Trung bình, bé cần khoảng 1.000 calo mỗi ngày, thường được chia thành 3 bữa chính và 2 bữa phụ. 

Mẹ nên xây dựng thực đơn đa dạng với các nhóm thực phẩm như rau củ, trái cây, protein, sữa và ngũ cốc nguyên hạt để đảm bảo trẻ nhận đủ các vi chất quan trọng như canxi, sắt và chất xơ. Ngoài ra, mẹ nên để bé tự quyết định lượng ăn theo nhu cầu cơ thể, trong đó mỗi khẩu phần của trẻ thường khoảng 1/4 khẩu phần của người lớn.

Bên cạnh chế độ ăn uống, giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Thông thường, bé 13 tháng tuổi cần ngủ khoảng 11 - 14 tiếng mỗi ngày, bao gồm 10 - 12 tiếng vào ban đêm và 1 - 2 tiếng ngủ vào ban ngày. Việc duy trì thói quen ngủ đúng giờ sẽ giúp trẻ phát triển thể chất và tinh thần tốt hơn.

4. Cách chăm sóc giúp bé 13 tháng phát triển tối ưu

Sau khi tìm hiểu bé 13 tháng biết làm gì, nhiều cha mẹ vẫn băn khoăn cách chăm sóc để giúp con phát triển tốt. Theo đó, cha mẹ nên xây dựng chế độ ăn dặm đầy đủ dinh dưỡng, đảm bảo trẻ uống đủ sữa, duy trì thói quen ngủ đúng giờ và hỗ trợ vệ sinh răng miệng cho bé. Đồng thời, hãy tạo nhiều hoạt động vui chơi để khuyến khích trẻ phát triển các kỹ năng vận động, giao tiếp và nhận thức.

- Chú ý chế độ ăn dặm của bé 13 tháng

Chế độ ăn dặm của trẻ 13 tháng tuổi cần đảm bảo đa dạng và đầy đủ các nhóm dưỡng chất để hỗ trợ cho sự phát triển toàn diện của con. Vì thế, trong bữa ăn của bé mẹ nên bổ sung các thực phẩm giàu dinh dưỡng như thịt, cá, trứng, tôm, rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc,...

Đồng thời, mẹ cũng cần hạn chế cho trẻ ăn những thực phẩm nhiều đường, muối, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm chế biến sẵn để tránh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của con.

- Đảm bảo cho trẻ uống sữa đầy đủ

Với trẻ 13 tháng thì sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng chính, khoảng 500 - 800ml sữa mỗi ngày. Nếu nguồn sữa mẹ vẫn dồi dào, mẹ hoàn toàn có thể tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ như trước. Trường hợp không thể cho bé bú vì lý do y khoa (chẳng hạn phải dùng kháng sinh,…) hoặc do cơ địa ít sữa, mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn phương án bổ sung dinh dưỡng phù hợp, bao gồm việc sử dụng sữa công thức khi cần.

- Hãy tạo cho trẻ một thói quen trước khi đi ngủ

Xây dựng thói quen trước khi đi ngủ sẽ giúp trẻ cảm thấy an tâm, dễ đi vào giấc ngủ và duy trì thời gian ngủ ổn định mỗi ngày. Khi có lịch sinh hoạt nhất quán, bé con cũng dễ ngủ sâu hơn và hạn chế quấy khóc đêm. Trước giờ đi ngủ, cha mẹ có thể thực hiện một số hoạt động nhẹ nhàng như tắm nước ấm, đọc truyện, hát ru hoặc mở nhạc êm dịu để giúp bé dần nhận biết và chuẩn bị cho giấc ngủ.

- Hỗ trợ trẻ vệ sinh răng miệng cẩn thận

Vệ sinh răng miệng từ sớm giúp bảo vệ răng sữa, hạn chế nguy cơ sâu răng và hình thành thói quen chăm sóc răng miệng tốt cho trẻ sau này. Với bé 13 tháng tuổi, cha mẹ có thể dùng bàn chải lông mềm dành cho trẻ nhỏ để chải răng nhẹ nhàng cho bé khoảng 2 lần mỗi ngày.

- Dạy trẻ nhỏ về các bộ phận cơ thể

Việc dạy trẻ nhận biết các bộ phận cơ thể giúp bé phát triển khả năng nhận thức, ngôn ngữ và hiểu hơn về cơ thể của mình. Cha mẹ có thể bắt đầu bằng cách chỉ vào các bộ phận như mắt, mũi, miệng, tay, chân và gọi tên chúng khi trò chuyện hoặc khi chơi cùng trẻ.

- Cho con chơi trò chơi kích thích phát triển kỹ năng và tư duy

Thông qua việc vui chơi, bé có cơ hội rèn luyện khả năng quan sát, ghi nhớ và khám phá thế giới xung quanh một cách tự nhiên. Vì thế, cha mẹ có thể cho bé chơi các trò đơn giản như xếp khối, lắp ghép đồ chơi, chỉ và gọi tên đồ vật, chơi ú òa, cùng bé xem sách tranh. Khi chơi, cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện, hướng dẫn và khuyến khích bé tham gia để giúp con học hỏi và phát triển các kỹ năng một cách hiệu quả.

5. Khi nào trẻ 13 tháng tuổi cần đến bác sĩ?

Mỗi trẻ sẽ có tốc độ phát triển khác nhau, tuy nhiên cha mẹ nên đưa bé đi khám nếu nhận thấy những dấu hiệu bất thường như chưa biết bò, không thể đứng vững khi có hỗ trợ, không nói được các từ đơn giản như “ba”, “mẹ”, không chỉ tay hoặc không phản ứng với những yêu cầu đơn giản,...

6. Giải đáp thắc mắc thường gặp

Trong quá trình tìm hiểu trẻ 13 tháng biết làm gì, nhiều cha mẹ còn quan tâm một số vấn đề khác như:

6.1 Trẻ 13 tháng tuổi nói được bao nhiêu từ?

Ở giai đoạn 13 tháng tuổi, nhiều trẻ đã bắt đầu bập bẹ và có thể nói được vài từ đơn giản, tối đa khoảng 20 từ như “ba”, “mẹ”, “đi”,... Tuy nhiên, những từ này thường chưa rõ ràng và đôi khi chỉ là những âm thanh gần giống với lời nói.

6.2 Trẻ 13 tháng chưa biết đi có bất thường không?

Nếu trẻ 13 tháng tuổi vẫn chưa biết đi, cha mẹ cũng không nên quá lo lắng. Theo các chuyên gia, mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau và điều này vẫn được xem là bình thường. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn nên theo dõi quá trình phát triển vận động của trẻ và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu nhận thấy những dấu hiệu bất thường khác.

6.3 Cho trẻ 13 tháng tuổi ăn cơm được chưa?

Trẻ 13 tháng có thể ăn cơm, nhưng mẹ nên nấu cơm nát, cơm nhão để bé làm quen. Bên cạnh đó, giai đoạn này, bé cần chuyển từ thức ăn nhuyễn sang các món ăn có độ thô cao hơn để phát triển cơ hàm, kỹ năng nhai và hệ tiêu hóa.

Việc hiểu rõ bé 13 tháng biết làm gì sẽ giúp cha mẹ theo dõi sự phát triển của con và có cách chăm sóc phù hợp. Bên cạnh chế độ dinh dưỡng đầy đủ và thói quen sinh hoạt khoa học, cha mẹ cũng nên dành nhiều thời gian vui chơi, trò chuyện để hỗ trợ con yêu phát triển tốt hơn nhé!