Bé 14 tháng biết làm gì? Cách chăm sóc trẻ phát triển khỏe mạnh

Bước sang tháng thứ 14, trẻ tiếp tục có nhiều thay đổi rõ rệt về vận động, ngôn ngữ và nhận thức. Do đó, nhiều cha mẹ cũng khá thắc mắc bé 14 tháng biết làm gì và con đã phát triển đúng với độ tuổi hay chưa. Bài viết sau sẽ bật mí các hoạt động trẻ có thể làm được để cha mẹ nắm bắt và có hướng chăm sóc, hỗ trợ con yêu tốt hơn.

1. Tìm hiểu sự phát triển thể chất của trẻ 14 tháng

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chiều cao và cân nặng của bé 13 tháng sẽ khác nhau tùy thuộc vào giới tính. Cụ thể:

• Bé trai: Bé trai 14 tháng tuổi nặng khoảng 8.1 - 12.6kg và cao khoảng 73.1 - 83cm.

• Bé gái: Bé gái 14 tháng tuổi nặng khoảng 7.4 - 12.1kg và cao khoảng 71 - 81.7cm.

(*) Lưu ý thông tin chỉ mang tính chất tham khảo. Nếu trẻ nằm ngoài khoảng nhưng vẫn ăn uống tốt, ngủ ngoan, không có dấu hiệu bất thường, mẹ đừng quá lo lắng.

2. [Giải đáp] Trẻ 14 tháng biết làm gì?

Em bé 14 tháng tuổi đã phát triển mạnh về vận động (đi vững, có thể leo trèo), ngôn ngữ (nói 1 - 2 từ đơn), nhận thức (biết bắt chước, hiểu những chỉ dẫn đơn giản). Ngoài ra, bé cũng có thể tự cầm cốc uống nước hoặc ăn bốc bằng ngón tay,...

2.1 Khả năng vận động của bé

Ở giai đoạn 14 tháng tuổi, trẻ có nhiều tiến bộ rõ rệt về khả năng vận động thô và vận động tinh, giúp bé khám phá môi trường xung quanh linh hoạt hơn. Chẳng hạn như:

• Bé có thể tự đi khá vững, ngồi xổm để nhặt đồ vật rồi đứng lên lại mà không cần hỗ trợ.

• Leo lên ghế, bậc thấp hoặc đồ vật thấp khi có sự hỗ trợ.

• Cầm nắm và nhặt các vật nhỏ bằng ngón cái và ngón trỏ khá linh hoạt.

• Có thể ném bóng nhỏ hoặc đẩy, kéo đồ chơi khi đang đi.

• Lật trang sách, cầm bút màu và vẽ nguệch ngoạc.

2.2 Sự phát triển nhận thức

Ở tháng thứ 14, trẻ bắt đầu hiểu nhiều hơn về thế giới xung quanh và thể hiện sự tò mò thông qua việc khám phá đồ vật và quan sát người lớn. Cụ thể, trẻ đã biết:

• Khám phá đồ vật bằng nhiều cách như lắc, gõ hoặc ném để xem phản ứng.

• Tìm đồ vật bị giấu hoặc tìm kiếm khi được hỏi.

• Bắt đầu sử dụng đồ vật đúng mục đích, chẳng hạn uống nước bằng cốc.

• Xếp chồng hoặc đặt đồ vật vào hộp rồi lấy ra.

• Bắt chước hành động quen thuộc của người lớn, ví dụ giả vờ nghe điện thoại.

2.3 Kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp

Giải đáp tiếp theo cho băn khoăn bé 14 tháng biết làm gì về ngôn ngữ và giao tiếp đó là bé đã biết:

• Có thể nói được một vài từ đơn quen thuộc như “ba”, “mẹ”, “bà”, “ăn”, “không”…

• Hiểu và phản ứng khi nghe gọi tên hoặc khi người lớn nói những câu đơn giản như “lại đây”, “đưa cho mẹ”.

• Thường dùng cử chỉ để giao tiếp như chỉ tay vào đồ vật mình muốn, vẫy tay chào hoặc lắc đầu khi không đồng ý.

• Có thể bắt chước âm thanh, từ ngữ hoặc cách nói của người lớn trong quá trình trò chuyện.

2.4 Sự phát triển cảm xúc của bé 14 tháng tuổi

Bên cạnh các kỹ năng vận động và nhận thức, trẻ 14 tháng cũng bắt đầu bộc lộ cảm xúc và hình thành các mối quan hệ xã hội rõ rệt hơn. Ví dụ như:

• Thể hiện sự gắn bó với cha mẹ hoặc người chăm sóc quen thuộc.

• Bộc lộ cảm xúc rõ ràng như vui, buồn hoặc phấn khích.

• Thích chơi các trò tương tác đơn giản như ú òa hoặc vỗ tay.

• Tò mò với người hoặc môi trường mới, thích khám phá xung quanh.

3. Nhu cầu dinh dưỡng và giấc ngủ của bé 14 tháng như thế nào?

Bên cạnh tìm hiểu bé 14 tháng biết làm gì, cha mẹ cũng nên chú ý đến nhu cầu dinh dưỡng và giấc ngủ của con để hỗ trợ bé phát triển khỏe mạnh hơn. Cụ thể:

Ở giai đoạn 14 tháng, trẻ cần duy trì 3 bữa chính mỗi ngày đảm bảo đủ 4 nhóm chất gồm chất đạm, chất đường bột, chất béo, vitamin và khoáng chất. Để hỗ trợ trí não và thể chất, cha mẹ nên ưu tiên thực phẩm giàu Omega-3 như cá chép, cá thu, cá hồi…; đồng thời cần thận trọng cho trẻ thử từng chút một các món mới (đặc biệt là hải sản) để phòng ngừa dị ứng.

Bên cạnh đó, với trẻ 14 tháng tuổi sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng thiết yếu với lượng nên duy trì là từ 500 - 800ml/ngày nhằm cung cấp canxi tối ưu cho xương. Với trẻ phải dùng sữa công thức, mẹ nên ưu tiên sữa có hệ dưỡng chất khoa học, hỗ trợ trẻ tăng đề kháng và phát triển trí não. Việc kết hợp hài hòa giữa chế độ ăn dặm và sữa không chỉ giúp bé tăng trưởng vượt trội mà còn hỗ trợ phát triển trí não.

Ngoài chế độ dinh dưỡng, cha mẹ cũng cần đảm bảo cho bé 14 tháng ngủ đủ giấc mỗi ngày. Theo đó, giai đoạn này trẻ có thể ngủ từ 11 - 14 tiếng, trong đó bao gồm 10 - 12 tiếng vào ban đêm và 1 - 2 tiếng vào ban ngày.

4. Cách chăm sóc giúp bé 14 tháng phát triển toàn diện

Khi đã hiểu rõ trẻ 14 tháng biết làm gì, phụ huynh cũng cần chú trọng chăm sóc đúng cách để hỗ trợ con phát triển khỏe mạnh mỗi ngày. Mẹ nên xây dựng chế độ ăn dặm khoa học, luôn quan sát để đảm bảo an toàn cho bé, đồng thời hướng dẫn trẻ hình thành thói quen chăm sóc răng miệng. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng nên tạo ra các hoạt động và trò chơi phù hợp để kích thích sự phát triển toàn diện của trẻ.

- Xây dựng chế độ ăn dặm khoa học cho trẻ

Ở giai đoạn 14 tháng tuổi, trẻ cần được xây dựng chế độ ăn dặm khoa học để đảm bảo cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất cho sự phát triển. Mẹ nên đa dạng thực phẩm trong khẩu phần ăn của bé như thịt, cá, trứng, sữa, các loại đậu, rau xanh, trái cây và tinh bột (cơm, cháo, mì, khoai…).

Bên cạnh đó, cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn các thực phẩm nhiều đường, nhiều muối, đồ chiên rán, nước ngọt, bánh kẹo hoặc các loại thực phẩm cứng, dễ gây hóc như hạt nguyên, kẹo cứng,… để đảm bảo an toàn và tốt cho sức khỏe của trẻ.

- Luôn giám sát đảm bảo an toàn cho bé

Trẻ 14 tháng tuổi thường rất hiếu động và thích khám phá xung quanh nên cha mẹ cần giám sát trẻ, nhằm hạn chế nguy cơ té ngã, hóc dị vật hoặc tiếp xúc với các vật dụng nguy hiểm. Cha mẹ nên theo dõi khi con vui chơi, leo trèo; đồng thời đảm bảo các vật sắc nhọn, hóa chất, ổ điện,... vượt ngoài tầm với của trẻ.

- Hỗ trợ trẻ chăm sóc răng miệng

Chăm sóc răng miệng từ sớm giúp bảo vệ răng sữa của trẻ, hạn chế nguy cơ sâu răng và hình thành thói quen vệ sinh răng miệng tốt về sau. Cha mẹ có thể dùng bàn chải mềm dành riêng cho trẻ nhỏ để chải răng nhẹ nhàng cho con mỗi ngày. Ngoài ra, mẹ cũng nên hạn chế cho bé ăn quá ngọt và tập cho bé uống nước sau khi ăn để giữ khoang miệng sạch sẽ.

- Cho con chơi trò chơi kích thích sự phát triển

Các trò chơi phù hợp giúp bé phát triển khả năng vận động, tư duy và sự khéo léo. Cha mẹ có thể cùng bé chơi những trò đơn giản như xếp khối, lắp ghép, đọc sách tranh,... Khi chơi cùng con, cha mẹ nên trò chuyện và khuyến khích bé tham gia để kích thích con học hỏi cũng như phát triển kỹ năng một cách tự nhiên.

- Khuyến khích bé lặp lại hành động, lời nói của cha mẹ

Trong quá trình trò chuyện và tương tác với trẻ, cha mẹ nên khuyến khích bé bắt chước hành động hoặc lời nói của mình để hỗ trợ phát triển khả năng giao tiếp và học hỏi. Ví dụ, cha mẹ có thể chỉ vào đồ vật và gọi tên, thực hiện các hành động quen thuộc như vẫy tay chào, vỗ tay,… rồi khuyến khích bé làm theo nhằm giúp tăng cường khả năng ghi nhớ và phản xạ.

- Tạo không gian riêng an toàn cho bé vận động

Không gian vận động an toàn giúp bé tự do khám phá và phát triển kỹ năng vận động như bò, đứng, đi hoặc leo trèo. Khi có môi trường phù hợp, bé sẽ tự tin vận động và rèn luyện thể chất tốt hơn. Cha mẹ có thể sắp xếp một khu vực riêng trong nhà, loại bỏ các vật sắc nhọn và trải thảm mềm để hạn chế chấn thương khi bé ngã.

5. Khi nào trẻ 14 tháng cần đến bác sĩ khám?

Nếu bé 14 tháng tuổi có biểu hiện thờ ơ, ít quan tâm đến môi trường xung quanh hoặc không cố gắng sử dụng lời nói để giao tiếp với người lớn,... cha mẹ nên sớm đưa con đến gặp bác sĩ để được thăm khám và tư vấn hướng xử lý phù hợp.

6. Giải đáp thắc mắc thường gặp

Bên cạnh quan tâm bé 14 tháng biết làm gì, nhiều cha mẹ còn thắc mắc những vấn đề khác như:

6.1 Bé 14 tháng tuổi không chịu ngủ mẹ nên làm gì?

Cha mẹ nên tạo điều kiện để bé dễ đi vào giấc ngủ hơn bằng cách cho con vận động, vui chơi vào ban ngày, xây dựng thói quen đi ngủ cố định (tắm nước ấm, đọc truyện, hát ru…), đồng thời tắt các thiết bị điện tử trước giờ ngủ khoảng 1 giờ để giúp bé thư giãn và dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.

6.2 Trẻ 14 tháng tuổi chưa biết đi có sao không?

Trẻ 14 tháng tuổi chưa biết đi thường vẫn nằm trong phạm vi phát triển bình thường, vì nhiều trẻ bắt đầu đi vững từ tháng thứ 12 - 15 hoặc thậm chí đến 18 tháng. Cha mẹ cần theo dõi các dấu hiệu như vịn đồ vậy để đứng vững, biết đi men, hoặc sự cứng cáp của đôi chân. Nếu bé đã đến 18 tháng vẫn chưa tự đi, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám.

Mỗi ngày trôi qua ở tuổi 14 tháng đều là một hành trình khám phá đầy thú vị đối với trẻ. Khi cha mẹ hiểu rõ bé 14 tháng biết làm gì và chủ động hỗ trợ con bằng chế độ chăm sóc phù hợp, bé sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển các kỹ năng quan trọng trong những năm đầu đời.