Khủng hoảng tuổi lên 1: Làm gì để trẻ vượt qua nhẹ nhàng?

Khi trẻ bước vào khủng hoảng tuổi lên 1, có phải nhiều mẹ cảm thấy “bất lực” khi con trở nên bướng bỉnh, ăn vạ, thường xuyên quấy khóc hơn? Vậy làm thế nào để cả nhà cùng con vượt qua giai đoạn thử thách này một cách nhẹ nhàng? Mời mẹ cùng tìm hiểu giải pháp qua bài viết sau đây nhé.

1. Khủng hoảng tuổi lên 1 là gì?

Khủng hoảng lên 1 tuổi thường diễn ra khi trẻ tròn 12 tháng. Tuy có thể mang đến nhiều “rắc rối” nhưng đây là cột mốc đánh dấu trẻ học thêm nhiều kỹ năng mới. Chẳng hạn như con sẽ biết đi, ngồi dậy không cần hỗ trợ, nói một số từ đơn giản như “ba”, “mẹ”, có ý thức rõ hơn về bản thân, mong muốn tự mình khám phá thế giới xung quanh…

2. Vì sao trẻ khủng hoảng lên 1 tuổi?

Khủng hoảng tuổi lên 1 chủ yếu do con chưa biết cách kiểm soát cảm xúc, các giác quan đang phát triển mạnh mẽ hoặc xuất phát từ việc thay đổi môi trường sống. Chi tiết từng nguyên nhân như sau:

• Chưa biết cách kiểm soát cảm xúc: Ở giai đoạn 12 tháng, bé bắt đầu có nhiều mong muốn nhưng chưa đủ khả năng diễn đạt rõ ràng bằng lời nói. Khi nhu cầu không được đáp ứng ngay, trẻ thường khó kiểm soát cảm xúc, dẫn đến các hành vi tiêu cực.

• Các giác quan đang phát triển mạnh mẽ: Thời điểm này, các giác quan của trẻ đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, khiến con liên tục khám phá môi trường xung quanh. Lượng thông tin tiếp nhận quá nhiều có thể làm trẻ quá tải, dẫn đến mệt mỏi và phản ứng nhạy cảm hơn bình thường.

• Thay đổi môi trường sống: Bé 1 tuổi có thể bắt đầu đi nhà trẻ, dẫn đến thay đổi người chăm sóc, nhịp sinh hoạt thường ngày. Điều này làm trẻ cảm thấy thiếu an toàn và có phản ứng tiêu cực.

3. Dấu hiệu nhận biết trẻ khủng hoảng tuổi lên 1

Khi tiến gần đến cột mốc 1 tuổi, nhiều trẻ bắt đầu xuất hiện những hành vi “chống đối” như lắc đầu, quấy khóc, la hét, đẩy tay người lớn hoặc ăn vạ khi không được đáp ứng theo ý muốn. Ngoài ra, con có thể khó ngủ, thay đổi khẩu vị, chán ăn, bám mẹ nhiều hơn,... Đây là những biểu hiện thường gặp cho thấy trẻ đang bước vào giai đoạn khủng hoảng.

4. Khủng hoảng tuổi lên 1 kéo dài bao lâu?

Giai đoạn khủng hoảng lên 1 của trẻ có thể kéo dài khoảng 1-7 tuần. Thời gian này có thể khác nhau ở từng trẻ. 

5. Cha mẹ nên làm gì khi trẻ khủng hoảng lên 1 tuổi?

Để giúp con vượt qua khủng hoảng tuổi lên 1, cha mẹ nên xây dựng cho trẻ lịch trình ăn, ngủ khoa học, cho con tự đưa ra quyết định, dạy trẻ 1 số từ đơn giản để thể hiện suy nghĩ, cảm xúc,... Chi tiết từng giải pháp như sau:

5.1 Xây dựng lịch trình ăn, ngủ khoa học cho bé

Để giúp con vượt qua khủng hoảng lên 1, cha mẹ nên xây dựng lịch trình ăn, ngủ khoa học cố định mỗi ngày. Việc này không chỉ giúp cơ thể bé hình thành nhịp sinh học ổn định mà còn tạo cho con cảm giác an toàn, yên tâm vì mọi hoạt động đều có “trật tự” quen thuộc. Khi sinh hoạt được tổ chức nhất quán, trẻ sẽ bớt cáu gắt, dễ hợp tác hơn và thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ này.

>> Xem thêm: Tham khảo bảng ml sữa chuẩn cho trẻ giúp mẹ nuôi con khỏe mạnh

Về giấc ngủ, cha mẹ nên đảm bảo cho con ngủ đúng giờ mỗi ngày và đủ 14-16 giờ/ngày bao gồm giấc trưa. Trong chế độ dinh dưỡng, trẻ cần ăn đúng bữa với 3 bữa chính và 1-2 bữa phụ. Mẹ nên thiết kế cho con thực đơn đa dạng, bổ sung đủ 4 nhóm chất gồm chất béo (cá hồi, dầu thực vật,...), chất đạm (thịt, cá, sữa), tinh bột (cơm, bún, phở,...), vitamin và khoáng chất (trái cây tươi, rau củ). 

Đặc biệt trong giai đoạn này, trẻ vẫn cần được bổ sung sữa. Các tổ chức y tế khuyến nghị, mẹ nên duy trì cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục đến 24 tháng tuổi (hoặc lâu hơn), vì đây là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo, chứa nhiều kháng thể và dưỡng chất cần thiết cho trẻ. Trường hợp mẹ ít sữa hoặc không thể cho bé bú. mẹ có thể tham khảo giải pháp dinh dưỡng thay thế phù hợp để đảm bảo con nhận đủ dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển.

5.2 Cho trẻ tự đưa ra quyết định

Trong giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 1, bé bắt đầu hình thành cái tôi và mong muốn được tự đưa ra quyết định trong mọi việc. Vì thế, thay vì ép con làm việc gì đó, mẹ hãy cho con chủ động lựa chọn. Chẳng hạn như, nếu muốn con vào bàn ăn, mẹ có thể nói với trẻ: “Con muốn bế vào bàn ăn hay tự đi vào?” Cách này giúp trẻ cảm thấy mình được tôn trọng, từ đó dễ hợp tác hơn thay vì phản kháng.

5.3 Dạy bé nói một số từ đơn giản để thể hiện suy nghĩ, cảm xúc

Cha mẹ nên hướng dẫn bé nói những từ cơ bản như “ăn”, “uống”, “không”, “mẹ”, “bế” để con diễn đạt nhu cầu. Khi có công cụ giao tiếp rõ ràng, bé sẽ ít cáu gắt và giảm hành vi ăn vạ do bất lực trong biểu đạt suy nghĩ, cảm xúc.

5.4 Dành thời gian trò chuyện, chơi đùa cùng con nhiều hơn

Ở giai đoạn này, sự hiện diện và tương tác tích cực của cha mẹ giúp trẻ cảm thấy an toàn hơn. Vì thế, mẹ nên dành thời gian đọc sách cho con nghe, chơi trò vận động nhẹ hay đơn giản là ôm ấp, trò chuyện mỗi ngày sẽ giúp trẻ vượt qua khủng hoảng tuổi lên 1 nhẹ nhàng hơn.

5.5 Một số giải pháp hữu ích khác

Mẹ cũng có thể áp dụng một số cách giúp con “đối phó” với khủng hoảng lên 1 như:

• Kịp thời đáp ứng các nhu cầu của con (như đói, thay tã bẩn,...) giúp trẻ nhận ra mẹ luôn sẵn sàng ở bên khi con cần.

• Đánh lạc hướng sự chú ý của con bằng một hành động khác như chơi trò chơi mới, dẫn trẻ ra ngoài,... giúp trẻ bình tĩnh lại.

• Khen ngợi khi bé hợp tác hoặc thể hiện hành vi tích cực để con duy trì thói quen tốt.

>> Xem thêm: Giải mã tuần khủng hoảng ở trẻ & cách vượt qua hiệu quả

6. Câu hỏi thường gặp

Với các băn khoăn về khủng hoảng lên 1, mẹ có thể tham khảo giải đáp như sau:

6.1 Khủng hoảng tuổi lên 1 khác gì so với các giai đoạn trước đó?

Ở giai đoạn trước 1 tuổi, trẻ “khủng hoảng” vì chưa hiểu điều gì đang diễn ra xung quanh mình. Khi bước sang tuổi lên 1, trẻ bắt đầu có nhận thức rõ ràng hơn về mong muốn của bản thân, biết mình thích hay không thích gì, nhưng lại chưa đủ khả năng ngôn ngữ và kiểm soát cảm xúc để diễn đạt. 

6.2 Khủng hoảng ở tuổi lên 1 có ảnh hưởng gì không?

Giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 1 là bình thường và tạm thời, phản ánh não bộ của trẻ đang phát triển chứ không phải bệnh lý hay tổn hại lâu dài. Lúc này, cha mẹ nên giữ nếp sinh hoạt ổn định, an ủi và đồng hành cùng bé. Tuy nhiên, phụ huynh vẫn cần quan sát và đưa trẻ đến gặp bác sĩ nếu nghi ngờ trẻ có các dấu hiệu bất thường (sốt, thoái lui các kỹ năng,...)

Đến đây, chắc hẳn mẹ đã hiểu rõ hơn về khủng hoảng tuổi lên 1 ở trẻ. Ở giai đoạn này, những phản ứng như quấy khóc, ăn vạ,... không đơn thuần là “khó tính”, mà là cách trẻ thể hiện cái tôi đang hình thành và học tương tác với thế giới. Vì vậy, thay vì quá lo lắng, mẹ hãy kiên nhẫn, dành nhiều thời gian chăm sóc, vỗ về trẻ. Khi được thấu hiểu và đồng hành đúng cách, con sẽ dần ổn định cảm xúc, trở lại vui vẻ, dễ chịu và tiếp tục phát triển khỏe mạnh trên chặng đường phía trước.

>> Xem thêm: HMO là gì? Tác dụng của HMO và nguồn bổ sung cho trẻ

Bài viết liên quan