Trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói: Nguyên nhân & giải pháp

Nhiều trường hợp trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói khiến cha mẹ lo lắng về khả năng phát triển ngôn ngữ của con. Vậy tình trạng này do đâu và làm sao để cải thiện? Bài viết sau đây sẽ giúp cha mẹ tìm lời giải đáp để đồng hành cùng con sớm tự tin bập bẹ những tiếng nói đầu đời nhé.

1. Khả năng ngôn ngữ ở trẻ 15, 16, 17 tháng tuổi như thế nào?

Ở giai đoạn trẻ 15 - 17 tháng tuổi, trẻ thường có vốn từ khoảng 10-20 từ, có thể nói 1-2 từ đơn. Lúc này, con đã nhận biết và gọi tên một số đồ vật quen thuộc, đồng thời cố gắng lặp lại những từ ngữ mà cha mẹ hoặc người thân nói.

2. Dấu hiệu trẻ 15, 16, 17 tháng chậm nói

Trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói thường có các dấu hiệu như không nói được từ đơn nào, vốn từ ít hơn 10 từ, không có phản ứng khi gọi tên... Cụ thể như sau:

• Trẻ không nói được từ đơn nào. 
• Vốn từ của con ít hơn 10 từ.
• Trẻ không có phản ứng khi được gọi tên.
• Con hạn chế dùng cử chỉ thể hiện nhu cầu.
• Trẻ gặp khó khăn trong việc hiểu yêu cầu đơn giản từ người lớn.
• Con không chỉ vào đồ vật.
• Trẻ không bi bô, bập bẹ nói.

3. Nguyên nhân trẻ 15, 16, 17 tháng chậm nói

Trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói có thể do thính giác có vấn đề, cách cha mẹ dạy con tập nói chưa đúng, bé gặp vấn đề bệnh lý hoặc liên quan đến các yếu tố nguy cơ (như sinh non, di truyền). Sau đây là chi tiết từng nguyên nhân giúp phụ huynh nắm rõ hơn về tình trạng của con mình:

3.1 Thính giác của bé có vấn đề

Theo chuyên trang What To Expect, một trong những nguyên nhân trẻ 15 tháng chưa biết nói là vấn đề về thính giác. Trẻ nghe kém do nhiễm trùng tai hoặc suy giảm thính giác bẩm sinh sẽ khiến con không thể nghe rõ âm thanh từ người lớn, dẫn đến việc khó bắt chước và học nói.

3.2 Cách dạy trẻ tập nói chưa đúng

Trẻ chưa biết nói cũng có thể liên quan đến cách cha mẹ tương tác với con. Nhiều cha mẹ thường nhanh chóng đáp ứng nhu cầu của trẻ thông qua tiếng khóc hoặc cử chỉ mà chưa khuyến khích bé sử dụng lời nói. Điều này sẽ khiến trẻ thiếu động lực tập nói để bày tỏ mong muốn của mình.

3.3 Trẻ gặp vấn đề bệnh lý

Một số bệnh lý có thể ảnh hưởng đến khả năng nói của trẻ. Trẻ mắc bại não, viêm màng não hoặc gặp di chứng sau xuất huyết não... có thể bị ảnh hưởng đến các cơ quan liên quan đến phát âm như tai, mũi, họng. Ngoài ra, chậm nói cũng là một dấu hiệu thường gặp ở trẻ mắc hội chứng tự kỷ.

3.4 Các yếu tố nguy cơ

Theo trang thông tin y khoa và nuôi dạy con cái BabyCenter (Hoa Kỳ), trẻ 17 tháng chưa biết nói có thể do một số yếu tố khác như:

• Di truyền: Nếu trong gia đình có người từng chậm nói khi nhỏ, trẻ cũng có thể có nguy cơ tương tự.
• Sinh non: Trẻ sinh non có thể cần nhiều thời gian hơn để đạt được các mốc phát triển ngôn ngữ so với trẻ sinh đủ tháng.

4. Trẻ 15, 16, 17 tháng tuổi chậm nói có sao không? 

Theo các chuyên trang nuôi dạy trẻ như What To Expect và BabyCenter, trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói không phải lúc nào cũng đáng lo ngại. Nếu bé chưa nói được nhiều từ nhưng vẫn hiểu và làm theo các yêu cầu đơn giản thì cha mẹ nên theo dõi và giúp con tập nói nhiều hơn. 

Tuy nhiên, nếu trẻ có các dấu hiệu chậm nói như không nói được từ đơn nào, không có các phản ứng khi được gọi tên... thì cha mẹ nên đưa trẻ thăm khám bác sĩ.

5. Cách hỗ trợ trẻ 15, 16, 17 tháng tuổi phát triển kỹ năng ngôn ngữ

Các tổ chức uy tín (như hệ thống Y tế Quốc gia Anh (NHS), American Speech-Language-Hearing Association…) khuyến nghị để hỗ trợ trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói, cha mẹ nên trò chuyện thường xuyên với con, dùng từ ngắn và khuyến khích con lặp lại, giúp trẻ mở rộng vốn từ... Chi tiết từng giải pháp như sau:

5.1 Trò chuyện với trẻ thường xuyên

Phụ huynh nên chủ động trò chuyện với con trong các hoạt động hằng ngày. Chẳng hạn, khi thay tã, cho ăn hay chăm sóc bé, mẹ có thể kể cho con nghe những việc mình đang làm. 

5.2 Dùng từ ngắn và khuyến khích con lặp lại

Với trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói, mẹ nên dùng từ ngắn, đơn giản và rõ ràng như “ăn cơm”, “đi ngủ”... giúp con dễ ghi nhớ. Bên cạnh đó, mẹ hãy khuyến khích con lặp lại từ ngữ mới để rèn luyện khả năng phát âm.

5.3 Giúp con mở rộng vốn từ

Cha mẹ nên thường xuyên gọi tên các đồ vật quen thuộc trong nhà để giúp trẻ dần nhận biết và mở rộng vốn từ. Đồng thời, khi trẻ dùng cử chỉ để thể hiện nhu cầu, phụ huynh có thể khuyến khích con nói thành lời. Ví dụ, khi trẻ chỉ tay vào ly nước, mẹ hãy lặp lại từ “nước” để bé hiểu và dần tập nói từ này khi muốn uống.

5.4 Đọc sách, hát cho con nghe

Đọc sách tranh hoặc hát các bài hát thiếu nhi cũng là cách hỗ trợ tốt cho trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói. Giải pháp này không chỉ giúp con làm quen với âm điệu, mở rộng vốn từ mà còn kích thích trẻ phát âm theo.

5.5 Chú tâm lắng nghe khi trẻ tập nói

Khi trẻ cố gắng bập bẹ nói, mẹ nên chú ý lắng nghe và phản hồi tức thì. Đây sẽ là sự khích lệ tích cực giúp con cảm thấy được quan tâm, tự tin để luyện tập kỹ năng giao tiếp cùng người lớn.

5.6 Chú trọng chế độ dinh dưỡng

Để hỗ trợ trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói, mẹ nên chú trọng xây dựng chế độ ăn uống đủ dưỡng chất. Vì dinh dưỡng là nền tảng quan trọng giúp trẻ tăng trưởng khỏe mạnh. Ở giai đoạn này, mẹ nên xây dựng cho con chế độ ăn dặm với cháo đặc kết hợp đa dạng các loại thực phẩm như thịt, cá, trái cây, rau củ xay nhuyễn hoặc băm nhỏ. 

Ngoài ra, sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng cần thiết cho trẻ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization), mẹ nên ưu tiên cho con bú sữa mẹ đến 2 tuổi nếu có thể. Vì đây là nguồn dinh dưỡng tốt nhất, chứa nhiều kháng thể và dưỡng chất cần thiết cho trẻ. 

Trong trường hợp mẹ không đủ sữa hoặc không thể cho con bú (chẳng hạn sau sinh mổ cần sử dụng thuốc), mẹ cũng không nên quá áp lực hay lo lắng. Điều quan trọng là giữ tinh thần ổn định và tham khảo ý kiến bác sĩ để tìm ra giải pháp dinh dưỡng phù hợp cho bé. Đối với trẻ sinh mổ – thường có nguy cơ hệ miễn dịch yếu hơn do chưa được tiếp nhận đầy đủ lợi khuẩn từ mẹ khi chào đời – mẹ nên ưu tiên các lựa chọn dinh dưỡng có bổ sung những thành phần hỗ trợ tăng cường đề kháng và góp phần phát triển trí não cho trẻ:

• Dưỡng chất Synbiotic: Sự kết hợp giữa chất xơ Prebiotics scGOS/lcFOS (tỷ lệ 9:1) và lợi khuẩn Probiotic B.breve M-16V, được chứng minh lâm sàng giúp trẻ sinh mổ khôi phục hệ vi sinh đường ruột chỉ sau 3 ngày (nhanh hơn 27 lần so với nhóm trẻ bổ sung) và hiệu quả duy trì suốt những tháng tiếp theo, hỗ trợ miễn dịch x6 lần. Duy trì đường ruột cân bằng và khỏe mạnh là yếu tố then chốt để xây dựng sức đề kháng vững chắc (vì 70-80% tế bào miễn dịch nằm ở đường ruột), giúp trẻ có nền tảng để phát triển khỏe mạnh.

• Những dưỡng chất hỗ trợ phát triển trí não: Nên ưu tiên sản phẩm chứa bộ dưỡng chất bao gồm DHA, Omega-3, Sắt, Kẽm, Vitamin B12... Sự kết hợp này giúp nuôi dưỡng não bộ toàn diện, tạo nền tảng để trẻ có phản xạ lanh lợi và khả năng học hỏi nhanh ngay từ sớm.
• Hệ Vitamin và khoáng chất thiết yếu: Các thành phần như Vitamin C, Vitamin E, Vitamin D, Canxi… đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố hệ miễn dịch và hỗ trợ phát triển thể chất, giúp trẻ lớn khôn khỏe mạnh mỗi ngày.

Sữa mẹ là tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chỉ sử dụng sản phẩm thay thế theo chỉ định hoặc vui lòng tham khảo tư vấn của nhân viên y tế.

6. Câu hỏi thường gặp

Về vấn đề trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói, bài viết cũng giải đáp các băn khoăn liên quan như dưới đây:

6.1 Trẻ 15 tháng chưa biết nói nhưng hiểu lời người lớn có đáng lo không?

Nếu trẻ 15 tháng chưa nói được thì cha mẹ cũng đừng quá lo lắng. Phụ huynh hãy tiếp tục theo dõi thêm, hỗ trợ con rèn luyện kỹ năng nói nhiều hơn.

6.2 Trẻ 16 tháng chưa biết nói có cần thăm khám không?

Nếu trẻ có những dấu hiệu bất thường như không phản ứng khi được gọi tên, không nói được từ đơn... cha mẹ nên đưa con thăm khám. Bác sĩ sẽ tìm ra nguyên nhân khiến trẻ chậm nói và tư vấn giải pháp khắc phục.

6.3 Trẻ 17 tháng chưa biết nói có liên quan đến việc xem tivi, điện thoại sớm không? 

Một số nghiên cứu cho thấy việc cho trẻ tiếp xúc sớm với ti vi, điện thoại có thể liên quan đến nguy cơ chậm phát triển ngôn ngữ. Vì thế, cha mẹ nên hạn chế cho con sử dụng thiết bị này và tăng cường trò chuyện, tương tác trực tiếp để giúp trẻ phát triển kỹ năng nói.

Qua nội dung trên đây, hy vọng cha mẹ đã hiểu rõ hơn về tình trạng trẻ 15, 16, 17 tháng chưa biết nói do đâu và giải pháp cải thiện. Quan trọng hơn là phụ huynh nên theo dõi sát sao quá trình phát triển của con, kiên nhẫn giao tiếp và xây dựng cho trẻ chế độ dinh dưỡng phù hợp. Trường hợp nếu trẻ có dấu hiệu bất thường về ngôn ngữ, cha mẹ hãy tham khảo ý kiến từ bác sĩ để có giải pháp can thiệp kịp thời, giúp con có hành trình tập nói thuận lợi hơn.

Bài viết liên quan