Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Mẹ có một chế độ ăn lành mạnh và cân bằng rất quan trọng giai đoạn mang thai và cho con bú. Việc kết hợp bú sữa mẹ và bú sữa bình trong những tuần đầu đời của bé có thể làm giảm khả năng tiết sữa mẹ và ảnh hưởng đến việc cho bé bú sữa mẹ sau đó. Vui lòng tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc nhân viên y tế để đưa ra lựa chọn phù hợp về việc cho trẻ bú sữa và chế độ ăn uống.
Nhiều mẹ khá quan tâm nên uống hay ăn gì để sữa đặc và mát con tăng cân? Bởi chế độ dinh dưỡng khoa học, đầy đủ cho bà mẹ trong thời kỳ cho con bú là một trong những yếu tố giúp tạo nên nguồn sữa đủ lượng và chất lượng cho con. Bài viết này sẽ gợi ý mẹ cách chọn thực phẩm phù hợp và một số lưu ý giúp cải thiện chất lượng sữa, hãy cùng theo dõi nhé!
Việc đảm bảo nguồn sữa chất lượng cho con bú là rất quan trọng. Bởi sữa mẹ của những bà mẹ khỏe mạnh, được nuôi dưỡng tốt sẽ mang đến dưỡng chất dồi dào, giúp bé lớn lên khỏe mạnh. Theo chia sẻ từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc) và CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Hoa Kỳ), trẻ được nuôi bằng sữa mẹ nhận được nhiều lợi ích như:
Thành phần sữa mẹ thay đổi do nhiều yếu tố như tuổi của mẹ, số lần sinh, nội tiết tố, môi trường,... trong đó tình trạng dinh dưỡng và chế độ ăn uống của người mẹ có tác động lớn nhất. Theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng, để sữa mẹ đặc, mát và giàu dinh dưỡng, chế độ dinh dưỡng của bà mẹ nuôi con bú nên ăn đa dạng, đủ 4 nhóm chất, ăn đủ bữa, hạn chế thức ăn nhiều gia vị, uống đủ 2-3 lít nước/ngày,...
- Chế độ ăn đúng-đủ-cân đối 4 nhóm thực phẩm chính: Bữa ăn hàng ngày của bà mẹ đang nuôi con bú cần đảm bảo sự đa dạng, với đầy đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng (chất bột đường; chất đạm; chất béo; và nhóm vitamin/khoáng chất). Qua đó giúp cung cấp năng lượng và dưỡng chất cần thiết để cơ thể mẹ phục hồi và tiết sữa tốt.
- Ăn đủ bữa, không kiêng khem quá mức: Sau khi sinh, nhu cầu năng lượng của người mẹ tăng thêm khoảng 450-500 kcal mỗi ngày để đảm bảo hoạt động cơ thể và tiết sữa, vì vậy mẹ nên ăn thêm 1 bữa chính hoặc 2-3 bữa phụ và tuyệt đối không được bỏ bữa để tránh gây thiếu hụt vi chất. Việc kiêng khem quá mức như chỉ ăn cơm với muối trắng, kiêng thịt, cá vì sợ ‘tanh’ làm con bị tiêu chảy đều không có cơ sở khoa học.
- Tăng cường thực phẩm giàu protein: Protein là thành phần quan trọng tham gia tạo nên sữa mẹ, khi mẹ ăn đủ đạm, cơ thể sẽ có nguyên liệu để duy trì sản lượng sữa ổn định. Bên cạnh đó, các nguồn protein như thịt nạc, cá, trứng, sữa,... còn cung cấp thêm các vi chất như sắt, kẽm và vitamin nhóm B. Những dưỡng chất này khi chuyển hóa vào sữa mẹ, góp phần hỗ trợ phát triển thể chất và trí não của trẻ.
- Hạn chế thực phẩm không lành mạnh: Mẹ nên tránh thực phẩm gây đầy hơi hoặc tạo mùi khó chịu cho sữa như hành tây sống, đồ chiên nhiều dầu, thức ăn nhiều gia vị (tỏi, ớt,...), nước ngọt có gas, cà phê,... Không ăn các thức ăn nghi ngờ ôi thiu, nên dùng thực phẩm tươi, cân bằng dinh dưỡng để duy trì nguồn sữa tốt.
- Uống đủ nước mỗi ngày: Nước chiếm phần lớn thành phần của sữa mẹ, vì vậy việc duy trì đủ 2-3 lít nước/ngày là yếu tố giúp cơ thể mẹ duy trì tuần hoàn tốt, hỗ trợ vận chuyển dưỡng chất vào sữa hiệu quả hơn. Ngoài nước lọc, mẹ có thể bổ sung thêm từ canh, súp, sữa, nước ép trái cây tươi,...
Để sữa mẹ đặc, mát và giàu dinh dưỡng cho bé, mẹ nên bổ sung các thực phẩm như thịt bò, cá hồi, rau ngót, ngũ cốc, bí ngô,... Dưới đây là gợi ý thực phẩm cho mẹ tham khảo được tổng hợp từ các chia sẻ của Viện Dinh dưỡng, NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia của Anh), Mayo Clinic (hệ thống y tế học thuật phi lợi nhuận của Mỹ) cùng các tổ chức y tế khác: (7, 8, 9)
Các loại thịt nạc (như thịt heo, bò, gà,...) là nguồn protein chất lượng cao, cung cấp các vi chất dinh dưỡng cần thiết để duy trì và cải thiện chất lượng sữa mẹ. Thịt bò còn giàu chất sắt cần thiết cho quá trình tạo máu, giúp mẹ sau sinh nhanh phục hồi sức khỏe. Khi mua thịt, mẹ nên chọn thịt tươi, có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm dịch an toàn, đồng thời ưu tiên chế biến dạng luộc, hấp hoặc nấu canh để dễ tiêu hóa.
Cá hồi nổi bật với hàm lượng cao DHA và axit béo omega-3, đóng vai trò quan trọng trong phát triển não bộ và thị giác của trẻ. Những chất béo lành mạnh này cũng giúp cải thiện chất lượng chất béo trong sữa mẹ, làm sữa sánh đặc và giàu dinh dưỡng hơn.
Cà rốt là nguồn dồi dào beta-carotene (tiền vitamin A), giúp tăng cường miễn dịch và hỗ trợ phát triển thị giác cho trẻ thông qua sữa mẹ. Loại củ này còn chứa nhiều chất xơ và khoáng chất, giúp mẹ cải thiện tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng hiệu quả, qua đó góp phần nâng cao chất lượng vi chất trong sữa cho con bú.
Bí ngô cũng là gợi ý nên ăn gì để sữa mẹ đặc, vừa bổ dưỡng vừa dễ chế biến thành nhiều món như canh, cháo, súp phù hợp với mẹ sau sinh. Bí ngô rất giàu vitamin A, C, E cùng các khoáng chất như kali và chất xơ, giúp tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ tiêu hóa cho mẹ. Nhờ giá trị dinh dưỡng cao, bí ngô góp phần cải thiện chất lượng sữa mẹ, giúp sữa giàu năng lượng hỗ trợ bé tăng cân tốt.
Rau ngót chứa các hợp chất phytochemical (dược chất thực vật) có khả năng kích thích sản sinh hormone Estrogen, giúp cân bằng nội tiết tố và thúc đẩy hoạt động tuyến sữa. Rau ngót còn giàu vitamin A, vitamin K, vitamin C, chất xơ, folate (axit folic), sắt,... giúp tăng cường dinh dưỡng trong sữa mẹ. Bên cạnh đó, rau ngót còn chứa Papaverin có tác dụng hỗ trợ quá trình co hồi tử cung, giúp đẩy sản dịch ra ngoài và giảm mất máu, giúp mẹ nhanh phục hồi sức khỏe hơn.
Nếu chưa biết ăn gì để sữa đặc và mát con tăng cân, mẹ có thể dùng thêm thìa là. Thìa là chứa phytoestrogen có thể hỗ trợ kích thích sản xuất sữa. Bên cạnh đó, thìa là có thể cải thiện mùi vị sữa thơm mát cho bé hứng thú bú nhiều hơn. Mẹ có thể dùng thìa là nấu canh, thêm vào cháo hoặc đun uống lấy nước.
Rau bina chứa nhiều sắt, canxi, axit folic và các chất chống oxy hóa, giúp mẹ bổ sung vi chất cần thiết trong giai đoạn cho con bú. Những dưỡng chất này không chỉ hỗ trợ sức khỏe của mẹ mà còn góp phần nâng cao giá trị dinh dưỡng của sữa. Đặc biệt, sắt và folate đóng vai trò quan trọng trong phát triển tế bào và hệ thần kinh của trẻ.
Lá đinh lăng từ lâu đã được sử dụng trong dân gian như một loại thảo dược hỗ trợ lợi sữa. Người ta cho rằng, dưỡng chất trong lá đinh lăng có thể giúp tăng tiết sữa và cải thiện chất lượng sữa khi dùng đúng cách. Tuy nhiên, lá đinh lăng có chứa saponin nên mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước và dùng với lượng hợp lý.
Thức uống cũng là món cần thiết để hỗ trợ quá trình sản xuất sữa mẹ. Ngoài nước lọc, mẹ nên ưu tiên các loại thức uống giúp bổ sung đủ nước, hỗ trợ tiết sữa và cung cấp thêm vi chất cần thiết cho cơ thể như:
Gạo lứt dồi dào carbohydrate, vitamin B, magie,... giúp cung cấp năng lượng, hỗ trợ chuyển hóa cho mẹ giảm mệt mỏi và duy trì sức khỏe tốt. Việc duy trì năng lượng ổn định là yếu tố giúp đảm bảo sữa tiết ra nhiều hơn. Mẹ có thể rang thơm gạo lứt và cho vào hũ kín, mỗi lần nấu dùng 50g gạo nấu cùng 2-3 lít nước, rồi để nguội uống.
Dùng lá bồ công anh phơi khô rồi đem pha nước là một gợi ý nếu mẹ đang thắc mắc uống gì để sữa mẹ mát con tăng cân. Bồ công anh là loại thực vật dồi dào sắt, canxi, nhóm vitamin B và A, C,… sẽ góp phần cho sữa mẹ đặc, giàu dinh dưỡng hơn. Ngoài ra theo dân gian, lá cây bông canh có tác dụng thanh nhiệt, giải độc giúp cơ thể mẹ hạn chế nóng trong, tạo điều kiện cho nguồn sữa mát lành.
Bên cạnh bổ sung thực phẩm phù hợp, Viện Dinh dưỡng cho biết, mẹ nên cho bé bú đúng cách để con nhận được trọn vẹn nguồn sữa và hỗ trợ tạo sữa ổn định, chú ý ngủ đủ giấc,... Cụ thể như sau:
Vậy là băn khoăn nên uống hay ăn gì để sữa đặc và mát con tăng cân đã được giải đáp. Tóm lại, để tối ưu chất lượng nguồn sữa, mẹ cần xây dựng chế độ dinh dưỡng đa dạng, ưu tiên thực phẩm giàu đạm, vitamin, khoáng chất, đồng thời duy trì thói quen sinh hoạt khoa học và cho bé bú đúng cách.
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo, chứa nhiều kháng thể và dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển của trẻ. Mẹ nên cho con bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và có thể kéo dài đến 2 tuổi (hoặc lâu hơn). Trường hợp cơ địa mẹ ít sữa hoặc vì lý do y khoa không thể cho con bú (như sinh mổ phải dùng kháng sinh), mẹ có thể nhờ bác sĩ tư vấn giải pháp dinh dưỡng thay thế phù hợp cho con.
Bài viết liên quan
Chúng tôi luôn sẵn sàng để tư vấn và giải đáp những thắc mắc của mẹ về vấn đề chăm sóc và dinh dưỡng cho bé.