Điểm danh dấu hiệu trẻ sắp biết nói để hỗ trợ tập nói hiệu quả

Việc nhận biết các dấu hiệu trẻ biết nói sớm không chỉ giúp bố mẹ theo dõi đúng quá trình phát triển ngôn ngữ của con, mà còn tạo điều kiện để hỗ trợ bé tập nói hiệu quả. Vậy đâu là những dấu hiệu cho thấy trẻ đang chuẩn bị cất tiếng nói đầu đời? Mời bố mẹ theo dõi bài viết dưới đây để có lời giải đáp.

1. Các dấu hiệu trẻ sắp biết nói nên lưu ý

Những dấu hiệu cho thấy trẻ sắp biết nói có thể kể đến như việc bé thường xuyên bập bẹ để ‘trò chuyện’ (khoảng 6 - 9 tháng), dần hiểu lời nói của bố mẹ, biết bắt chước âm thanh xung quanh, phản ứng khi được gọi tên hoặc khi có người giao tiếp,... Cụ thể:

1.1. Hiểu được các câu lệnh đơn giản

Trước khi có thể nói thành lời, trẻ đã bắt đầu hiểu những gì người lớn truyền đạt. Bé có thể quay đầu khi nghe gọi tên, phản ứng với các câu quen thuộc như ‘lại đây’, ‘không được’ hoặc nhận biết giọng điệu vui - buồn của bố mẹ.

1.2. Cố gắng nói chuyện bằng tiếng bập bẹ

Bé thường phát ra các âm thanh bập bẹ như như ‘ba-ba’, ‘ma-ma’ (khi trẻ khoảng 6 - 9 tháng) là một trong những dấu hiệu trẻ biết nói sớm. Tuy chưa mang nghĩa cụ thể nhưng việc bập bẹ cho thấy con đang sẵn sàng để nói chuyện.

1.3. Bắt chước âm thanh xung quanh

Trẻ nhỏ có xu hướng học ngôn ngữ thông qua việc bắt chước, bé có thể lặp lại âm thanh đơn giản, tiếng cười, tiếng ho hoặc ngữ điệu khi nghe người lớn nói chuyện. Việc này cho thấy trẻ đang ghi nhận và bắt đầu sử dụng các âm thanh, từ đó dần hoàn thiện khả năng phát âm và giao tiếp.

1.4. Có phản ứng đáp lại khi được gọi tên, nói chuyện

Khi được gọi tên hoặc trò chuyện, trẻ thường có phản ứng như quay đầu, mỉm cười, phát ra âm thanh hoặc nhìn chăm chú vào người đối diện. Đây cũng là một dấu hiệu trẻ biết nói sớm, cho thấy con đã bắt đầu hiểu rằng giao tiếp là sự tương tác hai chiều, không chỉ nghe mà còn biết đáp lại theo cách riêng của mình.

1.5. Phát ra âm thanh khi muốn lấy đồ chơi

Thay vì chỉ khóc hoặc im lặng, trẻ có thể phát ra những âm thanh riêng để thể hiện nhu cầu, chẳng hạn như khi muốn lấy đồ chơi hoặc thu hút sự chú ý. Đây là bước tiến quan trọng trong việc sử dụng âm thanh để giao tiếp, cho thấy trẻ đang dần hiểu cách dùng tiếng nói để bày tỏ mong muốn của mình.

2. Nên làm gì khi nhận thấy trẻ sắp biết nói?

Khi nhận biết được những dấu hiệu trẻ sắp biết nói, bố mẹ nên tăng cường tương tác và trò chuyện với con mỗi ngày, kết hợp đọc sách, kể chuyện để kích thích khả năng ngôn ngữ. Đồng thời, bố mẹ nên chú ý lắng nghe khi bé bập bẹ, tập cho bé gọi tên đồ vật quen thuộc và khen ngợi khi trẻ phát âm, nhằm tạo động lực giúp bé tự tin giao tiếp hơn.

2.1. Tăng cường tương tác, trò chuyện với trẻ

Việc thường xuyên tương tác giúp trẻ làm quen với ngôn ngữ, phát triển khả năng giao tiếp và hiểu cách sử dụng từ ngữ trong bối cảnh thực tế. Bố mẹ nên chủ động trò chuyện với con trong các hoạt động hàng ngày như cho ăn, tắm rửa, thay đồ hoặc khi chơi, đồng thời sử dụng ngữ điệu sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ.

2.2. Đọc sách và kể chuyện cho trẻ

Đọc sách và kể chuyện có thể giúp trẻ mở rộng vốn từ, phát triển trí tưởng tượng và khả năng ghi nhớ. Bố mẹ có thể chọn những cuốn sách có hình ảnh rõ ràng, nội dung đơn giản, đọc chậm rãi và lặp lại nhiều lần, kết hợp chỉ vào hình minh họa để giúp bé dễ hiểu và dễ bắt chước.

2.3. Luôn tập trung lắng nghe khi bé bập bẹ

Khi được lắng nghe, trẻ sẽ cảm nhận được sự quan tâm và có động lực giao tiếp nhiều hơn. Vì vậy, bố mẹ nên chú ý đến những âm thanh bé phát ra, phản hồi lại bằng cách mỉm cười, nói chuyện hoặc bắt chước âm thanh của bé để tạo sự tương tác hai chiều.

2.4. Tập cho bé gọi tên đồ vật

Khi nhận thấy các dấu hiệu trẻ sắp biết nói, bố mẹ nên dành thời gian thường xuyên tập cho trẻ gọi tên đồ vật để giúp bé liên kết giữa từ ngữ và thế giới xung quanh, từ đó phát triển khả năng ngôn ngữ. Chẳng hạn, bố mẹ có thể chỉ vào các vật quen thuộc như cái bàn, cái giường,... và gọi tên rõ ràng, lặp lại nhiều lần, khuyến khích bé thử phát âm theo để ghi nhớ tốt hơn.

2.5. Chú ý tốc độ nói chuyện với trẻ

Bố mẹ nên nói chuyện với trẻ một cách chậm rãi, phát âm rõ ràng và sử dụng câu ngắn gọn, đồng thời nhấn mạnh các từ khóa quan trọng. Điều này sẽ giúp trẻ dễ nghe, dễ bắt chước và tiếp thu ngôn ngữ hiệu quả hơn.

2.6. Khen ngợi khi trẻ phát ra nhiều âm thanh

Ngoài ra, bố mẹ cũng đừng quên thường xuyên khen ngợi trẻ để giúp con cảm thấy tự tin và hứng thú hơn trong quá trình tập nói. Mỗi khi bé phát ra âm thanh hoặc cố gắng giao tiếp, bố mẹ nên thể hiện sự khích lệ bằng lời nói, ánh mắt hoặc cử chỉ tích cực để tạo động lực cho trẻ tiếp tục tập luyện.

2.7 Đừng quên bổ sung dinh dưỡng đầy đủ cho trẻ

Bên cạnh những cách trên, để hỗ trợ con phát triển kỹ năng nói tốt hơn, mẹ cũng cần chú ý bổ sung đầy đủ dưỡng chất cho trẻ thông qua sữa và chế độ ăn dặm phù hợp. 

Trẻ nên được cho bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục đến 24 tháng tuổi (hoặc lâu hơn). Vì sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất với nhiều vi chất thiết yếu giúp trẻ phát triển thể chất và não bộ. Chưa kể, sữa mẹ còn chứa thành phần SYNBIOTIC - được cấu thành từ Probiotic (lợi khuẩn) và Prebiotic (thức ăn cho vi khuẩn). Khi hai thành phần này cùng nhau ‘làm việc’ sẽ gia tăng lượng lợi khuẩn trong đường ruột, giúp bé có một hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, qua đó hỗ trợ phát triển hệ miễn dịch, tăng sức đề kháng giúp trẻ giảm nguy cơ bị nhiễm trùng, ít bị ốm vặt.

Song song với đó, khi con bước vào giai đoạn ăn dặm, mẹ cần xây dựng thực đơn đa dạng, cân bằng giữa các nhóm chất như tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất để cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng thiết yếu. Đặc biệt mẹ cũng cần bổ sung các dưỡng chất khác như DHA, Sắt, Kẽm, Vitamin B12,... rất quan trọng cho sự phát triển não bộ của trẻ.

3. Câu hỏi thường gặp

Xoay quanh các dấu hiệu trẻ biết nói sớm, bài viết cũng giải đáp một số thắc mắc khác như:

3.1. Trẻ ít bập bẹ nhưng vẫn hiểu lời bố mẹ có sao không?

Trẻ ít bập bẹ nhưng vẫn hiểu lời bố mẹ thường chưa phải là dấu hiệu đáng lo ngay lập tức. Việc bé hiểu được lời nói cho thấy khả năng tiếp nhận ngôn ngữ (nghe - hiểu) vẫn đang phát triển tốt, trong khi kỹ năng diễn đạt (nói ra) có thể chậm hơn. Tuy nhiên, bố mẹ vẫn nên tiếp tục theo dõi các biểu hiện của con và đưa trẻ đi khám nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường.

3.2. Khi nào nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ? 

Bố mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu nhận thấy các dấu hiệu chậm phát triển ngôn ngữ theo từng mốc tuổi như sau:

• Trong 12 tháng đầu: Trẻ không sử dụng cử chỉ như chỉ trỏ, vẫy tay hoặc chưa nói được các từ đơn giản như ‘ba’, ‘mẹ’. 
• Đến 18 tháng: Trẻ vẫn chủ yếu dùng cử chỉ thay vì cố gắng nói, gặp khó khăn trong việc bắt chước âm thanh hoặc hiểu lời nói.
• Trong giai đoạn 2 - 3 tuổi: Trẻ chỉ bắt chước mà chưa thể tự nói thành từ, cụm từ hoặc không làm theo được các hướng dẫn đơn giản.

Trên đây là những thông tin về các dấu hiệu trẻ biết nói sớm. Mỗi biểu hiện nhỏ đều cho thấy con đang từng bước hoàn thiện kỹ năng ngôn ngữ. Vì vậy, bố mẹ hãy dựa vào các dấu hiệu để tăng cường trò chuyện và tạo ra các hoạt động tương tác, giúp quá trình tập nói của con diễn ra hiệu quả hơn.

Bài viết liên quan