Nên làm gì khi trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân?

Trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân không chỉ khiến cha mẹ lo lắng, mệt mỏi mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của con nếu không sớm tìm cách khắc phục. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách xử lý khi trẻ khóc không rõ nguyên nhân trong bài viết này nhé.

1. Vì sao trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân?

Trẻ 2 tuổi quấy khóc vô cớ có thể đến từ những nguyên nhân như trẻ ngủ chưa đủ giấc, đói bụng, trẻ đang bị khủng hoảng tuổi lên 2, hoặc có vấn đề về tiêu hóa,... Dưới đây là các nguyên nhân chi tiết được tổng hợp từ các chuyên trang cung cấp thông tin sức khỏe uy tín như Healthline (Mỹ), Raising Children Network (Úc), BabyCenter…

1.1 Trẻ mệt mỏi, ngủ chưa đủ giấc

Khi trẻ 2 tuổi không được ngủ đủ giấc hoặc bỏ lỡ giấc ngủ trưa, cơ thể con sẽ rơi vào trạng thái quá tải khiến hệ thần kinh trở nên nhạy cảm và dễ kích động. Tình trạng mệt mỏi kéo dài làm giảm khả năng tự điều chỉnh cảm xúc, dẫn đến việc trẻ quấy khóc dữ dội. Trong trường hợp này, tiếng khóc thường đi kèm với các biểu hiện như dụi mắt, ngáp hoặc lờ đờ, cho thấy con đang rất cần một không gian yên tĩnh để nghỉ ngơi.

1.2 Trẻ đói bụng

Dạ dày của trẻ 2 tuổi vẫn còn khá nhỏ trong khi con lại hoạt động liên tục khiến cơ thể nhanh bị đói bụng hơn. Cơn đói gây ra sự khó chịu về mặt sinh lý, khiến trẻ trở nên cáu gắt và dùng tiếng khóc như một cách giao tiếp để ‘nói’ cho ba mẹ biết. Vì trẻ ở độ tuổi này chưa thể diễn đạt mạch lạc cảm giác đói, nên những cơn khóc đột ngột thường xuất hiện ngay trước giờ ăn hoặc sau một khoảng thời gian vui chơi.

1.3 Trẻ đang ở giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 2

Theo thông tin từ Healthline, khủng hoảng tuổi lên 2 là giai đoạn trẻ bắt đầu hình thành cái tôi cá nhân và muốn thể hiện sự độc lập nhưng lại bị hạn chế về khả năng ngôn ngữ cũng như kỹ năng vận động,  tương tự giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 1 mà con đã trải qua trước đó.. Khi ý muốn của mình không được thực hiện hoặc không thể diễn đạt cho người lớn hiểu, trẻ dễ rơi vào trạng thái thất vọng và bộc phát thành những cơn quấy khóc kéo dài.

1.4 Trẻ gặp vấn đề về tiêu hóa

Các vấn đề như đầy hơi, chướng bụng hoặc táo bón sẽ gây ra những cơn đau và khó chịu âm ỉ khiến trẻ cảm thấy bứt rứt và không thể ngồi yên. Vì không thể xác định chính xác vị trí đau, trẻ 2 tuổi thường biểu hiện sự khó chịu này thông qua việc quấy khóc không ngừng, đặc biệt là sau khi ăn hoặc trước khi đi vệ sinh. 

1.5 Các nguyên nhân khác

Trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân còn có thể do: 

• Trẻ bị ốm: Khi bị ốm trẻ cũng thường quấy khóc nhiều hơn do cơ thể mệt mỏi, đau khó chịu, ho, ngạt mũi,... Lúc này trẻ có thể khóc dai dẳng đi kèm biếng ăn, người lờ đờ hơn bình thường. 
• Vấn đề về thần kinh: Những tác động quá mức từ môi trường như tiếng ồn lớn, ánh sáng mạnh hoặc sự thay đổi đột ngột trong thói quen sinh hoạt có thể khiến trẻ bị hoảng sợ. Trong một số ít trường hợp, quấy khóc đêm dữ dội có thể do sự phát triển chưa đồng bộ của các giai đoạn giấc ngủ trong não bộ.
• Mọc răng: Trẻ 2 tuổi đang ở trong giai đoạn mọc các răng hàm. Răng mọc lên sẽ gây sưng lợi và đau nhức, cơn đau thường tăng lên vào ban đêm khiến trẻ khó ngủ và quấy khóc. 

2. Cha mẹ nên làm gì khi trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân?

Theo các chia sẻ từ Healthline, Raising Children và BabyCenter, khi trẻ 2 tuổi khóc không rõ nguyên nhân cha mẹ có thể giúp con xoa dịu bằng cách nhẹ nhàng dỗ dành, kiểm tra các nhu cầu cơ bản như đói, tã bẩn, mọc răng,... Đồng thời tạo môi trường phòng ngủ yên tĩnh và sắp xếp lịch ngủ hợp lý để con ngủ ngon và sâu giấc hơn, giảm quấy khóc (2, 3, 4). 

2.1 Tìm hiểu nguyên nhân và xử lý phù hợp

Khi trẻ quấy khóc, cha mẹ cần kiểm tra nhanh các nhu cầu cơ bản như xem tã bỉm, đo nhiệt độ cơ thể hoặc quan sát xem con có biểu hiện đau bụng hay mọc răng không. Xác định đúng vấn đề sẽ giúp chấm dứt cơn khóc một cách nhanh chóng, chẳng hạn như cho trẻ uống sữa nếu con đói hoặc thoa gel lạnh giảm đau nếu con mọc răng. 

2.2 Bình tĩnh và dỗ dành để bé nghỉ ngơi

Khi trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân, cha mẹ cần giữ bình tĩnh và ôm ấp, vỗ về, xoa lưng con nhẹ nhàng. Thái độ điềm tĩnh của cha mẹ sẽ giúp trẻ dịu bớt cơn khó chịu, hoảng loạn và trở về trạng thái thư giãn.

2.3 Thiết lập lịch ngủ hợp lý và duy trì giờ ngủ cố định cho trẻ

Xây dựng thời gian biểu sinh hoạt nhất quán giúp đồng hồ sinh học của trẻ hoạt động ổn định, giảm bớt quấy khóc do thiếu ngủ. Cha mẹ nên thiết lập các thói quen trước khi đi ngủ như đọc sách, nghe nhạc nhẹ để báo hiệu cho bé rằng đã đến giờ nghỉ ngơi. Duy trì giờ ngủ cố định sẽ giúp trẻ dễ dàng chìm sâu vào giấc ngủ và tránh các cơn gắt ngủ thường gặp ở tuổi lên 2.

2.4 Tạo môi trường thoải mái cho bé ngủ

Một không gian ngủ lý tưởng cần đảm bảo các yếu tố như nhiệt độ phòng mát mẻ, ánh sáng dịu nhẹ hoặc tối hẳn và hạn chế tối đa các tạp âm từ môi trường bên ngoài. Bạn có thể sử dụng tiếng ồn trắng hoặc một món đồ chơi yêu thích để tạo cảm giác quen thuộc, giúp trẻ cảm thấy yên tâm hơn khi đi ngủ, ít giật mình tỉnh giấc nửa đêm và quấy khóc.

3. Khi nào trẻ cần gặp bác sĩ?

Thông tin từ Healthline và NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia của Anh), cha mẹ nên nhanh chóng đưa trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân thăm khám bác sĩ nếu nhận thấy trẻ quấy khóc dữ dội đi kèm các biểu hiện như không thể dỗ được, sốt cao, nôn trớ, thở nhanh, phát ban,... (2, 5). Cụ thể: 

• Trẻ khóc dai dẳng, liên tục nhiều giờ nhưng không thể dỗ dành được. 
• Trẻ sốt cao, nôn trớ, người lờ đờ mệt mỏi. 
• Trẻ da xanh xao và có lốm đốm. 
• Trẻ thở nhanh, thở khò khè, khó thở.
• Trẻ phát ban, co giật.  
• Trẻ khóc thét khi bị chạm vào người.

Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo các vấn đề bệnh lý tiềm ẩn, cha mẹ cần sớm đưa trẻ đến gặp bác sĩ để kiểm tra, xác định chính xác nguyên nhân và có cách điều trị phù hợp nhé.

4. Cách hạn chế tình trạng quấy khóc ở trẻ 2 tuổi

Bên cạnh việc đưa trẻ đi khám nếu có bất thường, nhằm hạn chế tình trạng trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân, cha mẹ cần cho trẻ ngủ đủ giấc, ăn đủ chất, vui chơi vận động mỗi ngày và không quên trò chuyện thường xuyên với con. Dưới đây là một số cách giúp trẻ ổn định cảm xúc và bớt quấy khóc vô cớ:  

• Đảm bảo trẻ ngủ từ 11 - 14 giờ mỗi ngày: Theo National Sleep Foundation (NSF - Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia của Mỹ), trẻ 2 tuổi cần được ngủ từ 11 - 14 giờ mỗi ngày (bao gồm cả giấc trưa) để hệ thần kinh có thời gian phục hồi và tái tạo năng lượng sau các hoạt động vui chơi (7). Khi cơn buồn ngủ được giải tỏa đúng lúc, trẻ sẽ duy trì được trạng thái tinh thần tỉnh táo, vui vẻ và ít bộc phát những cơn gắt ngủ hay quấy khóc vào cuối ngày.
• Thường xuyên trò chuyện và giúp trẻ gọi tên cảm xúc: Bằng cách kiên nhẫn gọi tên các cảm giác như ‘con đang giận’, ‘con đang buồn’ hay ‘con thấy thất vọng’, cha mẹ giúp trẻ dần hiểu được những cảm xúc của mình. Khi trẻ được trang bị vốn từ vựng để diễn đạt cảm xúc thay vì dùng tiếng khóc ‘ra tín hiệu’, tần suất các cơn quấy khóc sẽ giảm đi đáng kể.
• Cho trẻ vận động và vui chơi mỗi ngày: Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể chất ngoài trời như chạy bộ, đạp xe hoặc chơi bóng sẽ giúp giải phóng năng lượng và kích thích sản sinh các hormone hạnh phúc. Nhờ đó không chỉ cải thiện sức khỏe thể chất mà còn giúp trẻ học cách tương tác xã hội, giảm bớt sự bức bối về tinh thần.
• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân đối: Khi trẻ bị đói hoặc thiếu chất, con có thể trở nên cáu gắt và dễ quấy khóc. Vì vậy, cha mẹ nên đảm bảo chế độ ăn uống đa dạng, đầy đủ các nhóm chất (đạm, tinh bột, chất béo, vitamin và khoáng chất) kết hợp bổ sung sữa. Song song, mẹ cũng nên duy trì cho trẻ uống sữa theo nhu cầu để nhận được các chất dinh dưỡng cần thiết khác.

5. Câu hỏi thường gặp

Liên quan đến vấn đề trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân có một số thắc mắc như sau:

5.1 Vì sao trẻ 2 tuổi đang ngủ tự nhiên khóc thét lên?

Trẻ 2 tuổi đang ngủ tự nhiên khóc thét có thể do gặp ác mộng, đói bụng, mọc răng, cơ thể mệt mỏi (sốt, nghẹt mũi,...) hoặc không thấy cha mẹ khi tỉnh dậy. Lúc này cha mẹ nên vỗ về trẻ và kiểm tra tã bỉm, nhiệt độ cơ thể,... 

5.2 Thiếu vi chất có phải nguyên do khiến trẻ 2 tuổi hay quấy khóc?

Thiếu canxi và vitamin D có thể khiến trẻ 2 tuổi quấy khóc nhiều. Vì khi cơ thể thiếu hụt 2 dưỡng chất này sẽ gây tình trạng rối loạn giấc ngủ, trẻ dễ bị giật mình khi ngủ và quấy khóc về đêm.  

Nhìn chung, trẻ 2 tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân có thể do trẻ đói bụng, ngủ chưa đủ giấc, khủng hoảng tuổi lên 2,... Cha mẹ nên bình tĩnh vỗ về trẻ, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con như ăn uống, ngủ nghỉ,... hoặc đưa trẻ thăm khám bác sĩ nếu có các dấu hiệu đau ốm, khó chịu trong người nhé.