Trẻ 9 tháng biết làm gì & làm thế nào để bé phát triển tốt?

Mỗi ngày nhìn con yêu khôn lớn, nhiều mẹ trông chờ không biết trẻ 9 tháng biết làm gì. Để biết trẻ ở độ tuổi này có sự phát triển như thế nào và cần được chăm sóc ra sao để tăng trưởng khỏe mạnh, mời mẹ cùng tìm hiểu bài viết sau đây nhé.

1. Sự phát triển thể chất của trẻ 9 tháng tuổi

Theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO - World Health Organization), trẻ 9 tháng tuổi nặng khoảng 6,5 - 11,0kg và cao khoảng 65,3 - 76,5cm (tùy giới tính). Cụ thể: ^{(1, 2)}

• Bé trai: Chiều cao trung bình 72,0cm (dao động 67,5 - 76,5cm) và cân nặng trung bình 8,9kg (dao động 7,1 - 11,0kg)
• Bé gái: Chiều cao trung bình 70,1cm (dao động 65,3 - 75,0cm) và cân nặng trung bình 8,2kg (dao động 6,5 - 10,5kg)

* Lưu ý:

• Số liệu trên chỉ mang tính chất tham khảo. Mẹ có thể tra cứu thông tin chiều cao, cân nặng chi tiết tại WHO.
• Mỗi trẻ sẽ có tốc độ phát triển khác nhau, nếu con nằm ngoài khoảng mà vẫn bú tốt, vui vẻ, tăng trưởng đều thì mẹ không nên quá lo lắng.

2. Trẻ 9 tháng biết làm gì? Mỗi ngày một bước khôn lớn

Bé 9 tháng tuổi đã có nhiều sự thay đổi về vận động (tự ngồi, bắt đầu tập đứng dậy,...), nhận thức (đưa đồ chơi cho cha mẹ rồi lấy lại), cảm xúc (nhút nhát, sợ hãi khi gặp người lạ,...), ngôn ngữ và giao tiếp (nói ‘mamama’ hoặc ‘bababa’). Dưới đây là thông tin ‘trẻ 9 tháng biết làm gì?’ được tổng hợp từ Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), NHS (National Health Service - Dịch vụ Y tế Quốc gia của Anh) và Pregnancy, Birth and Baby (website chuyên cung cấp thông tin y tế được tài trợ bởi Chính phủ Úc): ^{(3, 4, 5, 6)}

• Trẻ tự ngồi mà không cần người lớn hỗ trợ, và dễ dàng chuyển từ tư thế nằm sang ngồi.
• Bé có thể bắt đầu bò và tập đứng dậy bằng cách bám vào đồ vật, người thân.
• Có thể đứng một mình trong giây lát hoặc đứng vững khi có người dắt tay.
• Cúi xuống nhặt đồ chơi dưới sàn khi đang vịn vào bàn/ghế.
• Trẻ biết sử dụng ngón trỏ và ngón cái để nhặt các đồ vật nhỏ.
• Biết gõ hai vật vào nhau, chuyền đồ chơi từ tay này sang tay kia, và cố gắng thả đồ vật vào hộp.

2.2 Sự phát triển nhận thức trẻ 9 tháng

Khi nói về nhận thức, trẻ 9 tháng biết làm gì? Ở tháng thứ 9, trẻ phát triển mạnh về nhận thức, thể hiện qua việc hiểu các từ cơ bản (như ‘không’, ‘tạm biệt’), nhớ vị trí đồ vật và nhận biết người thân,...:

• Bé biết dừng lại khi nghe nói ‘không’ (dù có thể vẫn làm tiếp) và hiểu các từ đơn giản như ‘tạm biệt’.
• Có thể nhận biết người thân trong gia đình và trở nên lo sợ, khóc khi thấy người lạ.
• Bé hiểu rằng đồ chơi không biến mất khi bị che khuất, bé sẽ chủ động tìm kiếm đồ vật bị giấu.
• Bé cũng thích thú khi bỏ đồ vật vào hộp rồi lấy ra, xếp vòng và chơi với những món có cần gạt, cửa hoặc các bộ phận chuyển động.
• Trẻ chăm chú theo dõi các đồ vật rơi xuống mặt đất.

2.3 Sự phát triển về cảm xúc trẻ 9 tháng tuổi

Khi tìm hiểu bé 9 tháng biết làm những gì về mặt cảm xúc, mẹ sẽ thấy con có nhiều thay đổi như:

• Trẻ cảm thấy thoải mái nhất khi có mẹ bên cạnh và trở nên căng thẳng (nhìn theo, với tay đòi bế hoặc khóc) khi mẹ rời đi.
• Trẻ thể hiện nhiều biểu cảm trên gương mặt như vui vẻ, buồn bã, tức giận hoặc ngạc nhiên.
• Bé mỉm cười hoặc cười khúc khích khi chơi trò úp mặt trốn tìm với người lớn.
• Trẻ biết dùng âm thanh hoặc hành động để thu hút sự chú ý hoặc thể hiện sự không hài lòng khi bị lấy mất đồ chơi.

2.4 Sự phát triển về ngôn ngữ và giao tiếp

Ở mốc ngôn ngữ và giao tiếp, hai tổ chức uy tín UNICEF và NHS cho biết bé 9 tháng tuổi biết kết hợp nhiều âm tiết giống nhau thành chuỗi dài, ví dụ: ‘mamama’, ‘dadada’, quay lại khi được gọi tên, sử dụng các cử chỉ như vẫy tay, chỉ tay,...:

• Trẻ 9 tháng tuổi bập bẹ nhiều âm thanh như ‘mamama’ hoặc ‘bababa’.
• Bé biết vẫy tay chào tạm biệt, vỗ tay, giơ tay lên để đòi người lớn bế, hoặc chỉ tay vào thứ mình muốn.
• Trẻ bắt chước những âm thanh, chuyển động mà con nhìn hoặc nghe thấy.
• Con quay lại khi được gọi tên và sẽ đưa đồ vật khi được yêu cầu.

3. Nhu cầu dinh dưỡng và giấc ngủ của trẻ 9 tháng tuổi

Khi đã biết trẻ 9 tháng biết làm gì, cha mẹ cần chú trọng đáp ứng nhu cầu về dinh dưỡng và giấc ngủ giúp con phát triển khỏe mạnh trong giai đoạn này. 

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trung bình trẻ 9 tháng tuổi cần khoảng 723 kcal/ngày (hoặc tùy nhu cầu của trẻ), trong đó khoảng 157 - 601 kcal/ngày đến từ sữa và tầm 566 - 122 kcal/ngày đến từ thực phẩm. Vì vậy, bên cạnh các bữa ăn dặm, trẻ vẫn cần được bú sữa mẹ hoặc uống sữa công thức để đảm bảo đủ năng lượng và dưỡng chất cho sự phát triển. Cụ thể:

• Đối với khẩu phần ăn: Gồm 3-4 bữa chính (½-¾ bát con, tương đương 150-170ml/bữa) và 1-2 bữa phụ (trái cây, sữa chua,...) mỗi ngày.
• Đối với các cữ sữa: Khoảng 5-8 cữ/ngày, mỗi cữ trẻ bú tầm 120-180ml sữa.

Trong đó, thực đơn ăn dặm trẻ 9 tháng tuổi cần có đa dạng các loại thực phẩm bổ sung đủ 4 nhóm chất chính gồm: tinh bột (chủ yếu là cháo), chất đạm (thịt, cá, trứng…), chất béo (cá hồi, cá nục, dầu thực vật,...), vitamin và khoáng chất (rau củ, trái cây). Đồng thời, mẹ cũng cần hạn chế cho trẻ ăn kẹo, bánh snack chứa nhiều muối, đường và chất béo không tốt cho sự phát triển của con. ⁽⁷⁾

Bên cạnh yếu tố dinh dưỡng, trẻ 9 tháng ngủ bao nhiêu tiếng một ngày? Pregnancy, Birth and Baby cho biết, mẹ nên đảm bảo cho trẻ 9 tháng tuổi ngủ đủ 11-16 giờ/ngày. Trong đó gồm có 10-14 giờ ngủ vào ban đêm và giấc ngủ ngắn 2-4 giờ vào ban ngày. ⁽⁸⁾

4. Chăm sóc và nuôi dạy bé 9 tháng tuổi như thế nào?

Sau khi đã tìm hiểu trẻ 9 tháng biết làm gì, mẹ cần chăm sóc con đúng cách như cho trẻ đi ngủ đúng giờ, đủ giấc hàng ngày, tạo các hoạt động hỗ trợ con phát triển,... Dựa trên các chia sẻ từ UNICEF, CDC, NHS và Pregnancy, Birth and Baby, dưới đây là gợi ý chăm sóc trẻ 9 tháng cho mẹ tham khảo: ^{(3, 4, 5, 6)}

Cho bé ngủ đúng giờ, đủ giấc hàng ngày

Giấc ngủ đầy đủ giúp trẻ 9 tháng tuổi phục hồi năng lượng, hỗ trợ phát triển trí não và thể chất. Khi ngủ đủ giấc, bé thường ít quấy khóc hơn, ăn uống tốt và có tâm trạng vui vẻ để khám phá thế giới xung quanh. Về giờ cố định, mẹ nên cho trẻ ngủ vào khoảng 8 giờ tối để hình thành thói quen tốt cho con khi lớn lên.

Một số cách chăm sóc sức khỏe răng miệng cho con mẹ nên áp dụng như:

• Lau nướu và răng cho bé bằng gạc mềm hoặc khăn sạch sau khi ăn.
• Tập cho bé làm quen với bàn chải đánh răng mềm dành cho trẻ nhỏ.
• Hạn chế cho bé bú bình hoặc ăn đồ ngọt trước khi ngủ để ngăn ngừa nguy cơ sâu răng.
• Cho bé uống một ít nước sau khi ăn để làm sạch khoang miệng.

Đưa trẻ đi tiêm phòng đúng lịch

Tiêm phòng giúp trẻ tạo miễn dịch, phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong những năm đầu đời. Theo chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia của Bộ Y tế, ở giai đoạn 9 tháng tuổi, mẹ cần đảm bảo trẻ tiêm đúng lịch vắc xin sởi mũi 1. ⁽⁹⁾

5. Dấu hiệu phát triển bất thường ở trẻ 9 tháng cần đi khám

Bên cạnh quan tâm trẻ 9 tháng biết làm gì, Pregnancy, Birth and Baby cũng đề cập một số biểu hiện cảnh báo sự phát triển bất thường ở trẻ. Cha mẹ cần chú ý đưa con đi thăm khám sớm nếu đã 9 tháng nhưng: ⁽⁶⁾

• Trẻ không thể ngồi.
• Bé không với tay lấy đồ vật.
• Trẻ không nhận ra, nhìn vào mắt mẹ.
• Con không quay đầu về hướng có âm thanh phát ra.
• Trẻ không bập bẹ hay nhận biết giọng nói của người thân.

6. Giải đáp một số thắc mắc liên quan

Bên cạnh bé 9 tháng biết làm những gì, các băn khoăn liên quan khác cũng được giải đáp như sau:

6.1 Nên chọn sữa cho trẻ 9 tháng như thế nào?

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, ở giai đoạn 9 tháng tuổi trẻ đã ăn đa dạng thực phẩm nhưng sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng thiết yếu với con. Mẹ nên cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng đầu và duy trì đến 2 tuổi nếu còn khả năng, vì đây là nguồn dinh dưỡng tốt nhất, chứa nhiều kháng thể, dưỡng chất cần thiết cho con. Trường hợp cơ địa ít sữa hoặc gặp vấn đề không thể cho con bú (như sinh mổ dùng thuốc kháng sinh), mẹ có thể cân nhắc bổ sung sữa công thức cho con.

Đặc biệt với trẻ sinh mổ, mẹ nên ưu tiên các sản phẩm chứa hệ dưỡng chất giúp trẻ tăng cường đề kháng và phát triển trí não. Vì đặc thù của sinh mổ làm trẻ không đi qua ống sinh tự nhiên của mẹ, nên bỏ lỡ cơ hội tiếp xúc trực tiếp với nguồn lợi khuẩn vô giá ngay khi chào đời. Điều này khiến hệ vi sinh đường ruột của trẻ sinh mổ thường kém đa dạng hơn so với trẻ sinh thường, dễ ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch những năm đầu đời.

6.2 Cha mẹ nên dạy trẻ 9 tháng tuổi những gì?

Theo chia sẻ từ các tổ chức uy tín UNICEF, CDC và NHS, trẻ 9 tháng tuổi cần được khuyến khích phát triển vận động (bò, vịn đứng, tập đi), ngôn ngữ (bắt chước âm thanh, hiểu từ đơn) và nhận thức thông qua trò chơi tương tác như ú òa. ^{(3, 4, 5)}

Nội dung trên đây đã phần nào giải đáp thắc mắc của nhiều cha mẹ về trẻ 9 tháng biết làm gì, phát triển như thế nào. Hy vọng qua đó có thể giúp phụ huynh tìm được giải pháp chăm sóc phù hợp để hỗ trợ con yêu lớn khôn khỏe mạnh!