Bảng tăng cân nặng chuẩn của mẹ bầu theo từng tháng thai kỳ

Tham khảo bảng tăng cân chuẩn của mẹ bầu giúp sản phụ theo dõi sự thay đổi trọng lượng trong suốt thai kỳ, từ đó có thể điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu rõ hơn về mức tăng cân theo từng giai đoạn khi mang thai.

1. Vì sao mẹ bầu cần kiểm soát cân nặng khi mang thai?

Duy trì mức tăng cân hợp lý trong thai kỳ giúp mẹ hạn chế gặp các vấn đề thường gặp khi mang thai, dễ lấy lại vóc dáng khi mang thai, cũng như giảm tình trạng sinh mổ do thai to. Trong khi với thai nhi, việc giữ cân nặng thai kỳ ổn định còn hỗ trợ hạn chế khả năng sinh non hoặc nhẹ cân sau sinh, đồng thời giảm nguy cơ dị tật thai nhi, sinh non. Chi tiết như nội dung sau.

1.1 Đối với mẹ bầu

Việc tăng cân hợp lý mang đến những lợi ích cho mẹ bầu như:

• Hạn chế nguy cơ mắc các biến chứng thai kỳ như tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật. 
• Giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) hoặc thuyên tắc phổi.
• Giúp việc theo dõi tim thai, siêu âm hoặc gây tê màng cứng khi sinh trở nên thuận lợi hơn.
• Hạn chế tình trạng tăng mỡ nội tạng quá mức, từ đó giúp mẹ dễ lấy lại vóc dáng sau sinh.
• Hạn chế tình trạng sinh mổ do thai to.

1.2 Đối với thai nhi

Mẹ bầu kiểm soát cân nặng ổn định cũng giúp thai nhi:

• Hạn chế tình trạng trẻ sinh non hoặc nhẹ cân sau sinh.
• Giảm các nguy cơ thai bị dị tật bẩm sinh (như dị tật ống thần kinh), sảy thai.

1.3 Lợi ích về lâu dài cho mẹ và bé 

Việc tăng cân hợp lý khi mang thai cũng mang đến những lợi ích lâu dài cho mẹ và bé như:

• Giúp mẹ giảm tỷ lệ mắc các vấn đề về sức khỏe sau sinh (liên quan đến  nội tiết, tim mạch…)
• Hạn chế các nguy cơ trẻ bị béo phì hoặc đái tháo đường khi lớn lên. 

2. Bảng tăng cân nặng chuẩn của mẹ bầu mang thai đơn và thai đôi mới nhất 

Trong thai kỳ, mẹ nên tăng khoảng 11,5-16kg với thai đơn và tầm 18,6-24,5kg với thai đôi. Dưới đây là hướng dẫn cách tính BMI và bảng tăng cân chuẩn khi mang thai:

2.1 Hướng dẫn cách tính BMI cơ bản

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mức tăng cân lý tưởng trong thai kỳ phụ thuộc vào chỉ số BMI của bà mẹ trước khi mang thai (1). Để xác định tình trạng cân nặng, mẹ cần dựa theo chỉ số BMI (*) theo công thức:

BMI (kg/m2) = Cân nặng (kg) / (chiều cao)x 2 (m)

Ví dụ: Nếu một mẹ bầu có cân nặng 50kg và chiều cao 1,6 m, chỉ số BMI sẽ được tính như sau:

BMI = 50 / (1,6 × 1,6) = 19,5

Dựa vào kết quả này, mẹ có thể đối chiếu với bảng phân loại BMI để biết mình đang ở mức thiếu cân, bình thường, thừa cân hay béo phì trước khi mang thai.

Ngoài ra, mẹ có thể dùng các app (ứng dụng) để tính BMI nhanh chóng, chuẩn xác.

(*) BMI (Body mass index) là thước đo lượng mỡ trong cơ thể dựa trên chiều cao và cân nặng. (3)

2.2 Mức tăng cân khuyến nghị dành cho mẹ mang thai đơn

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) và Viện Dinh Dưỡng, mức tăng cân trong thai kỳ khuyến nghị cho mẹ mang thai đơn được trình bày như bảng dưới đây (1, 4):

2.3 Mức tăng cân khuyến nghị dành cho mẹ mang thai đôi 

Với mẹ có thai đôi, bảng tăng cân nặng chuẩn của mẹ bầu khuyến nghị như sau:

3. Bảng cân nặng của bà bầu theo từng tháng 

Bảng dưới đây áp dụng cho trường hợp mẹ có BMI bình thường trước khi mang thai (18,5 – 24,9) và có thai đơn. Với các trường hợp mẹ có thể trạng gầy, thừa cân hoặc béo phì, mẹ nên trao đổi với bác sĩ sản khoa để được tư vấn mức tăng hợp lý cho từng giai đoạn.

4. Làm sao để mẹ bầu đạt được mức tăng cân chuẩn theo khuyến nghị?

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) và Viện Dinh Dưỡng, để kiểm soát cân nặng hợp lý trong thai kỳ, mẹ bầu nên nắm rõ lượng calo nạp vào cơ thể, kết hợp chế độ ăn uống khoa học, vận động phù hợp và theo dõi sức khỏe định kỳ (1, 4). Cụ thể như sau:

4.1 Nắm rõ lượng calo cần nạp vào cơ thể

Trong thai kỳ, nhu cầu năng lượng của mẹ bầu sẽ tăng lên theo từng giai đoạn phát triển của thai nhi. Vì vậy, bên cạnh theo dõi bảng tăng cân nặng chuẩn của mẹ bầu, bà bầu nên tìm hiểu lượng calo cần thiết mỗi ngày để bổ sung đủ dinh dưỡng mà không làm tăng cân quá mức. 

Thông thường, trong 3 tháng đầu thai kỳ, mẹ hầu như không cần bổ sung thêm nhiều calo so với trước khi mang thai. Sang 3 tháng giữa, nhu cầu năng lượng tăng lên, mẹ nên nạp thêm khoảng 340 calo/ngày. Đến 3 tháng cuối, lượng calo cần thiết có thể tăng lên khoảng 450 calo mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu phát triển của thai nhi.

4.2 Ăn uống khoa học, cân bằng

Chế độ ăn của mẹ bầu nên ưu tiên các thực phẩm giàu dinh dưỡng như rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt (yến mạch, gạo lức, bánh mì đen…), các loại thực phẩm giàu chất đạm (thịt, cá, đậu hũ…), các loại cá béo (cá hồi, cá nục…). Mẹ có thể lập kế hoạch dinh dưỡng lành mạnh trong thai kỳ để dễ dàng kiểm soát thực đơn. Bên cạnh đó, mẹ nên hạn chế đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, bánh kẹo, thức ăn nhanh để tránh tăng cân quá nhanh. Đồng thời, việc chia nhỏ bữa ăn (5-6 bữa/ngày) cũng giúp mẹ tránh cảm giác đói quá mức dẫn đến ăn nhiều.

4.3 Vận động nhẹ nhàng 

Mẹ bầu nên duy trì đi bộ, tập yoga, tập thở giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả. Tuy nhiên, với mẹ có nguy cơ sinh non, tụt huyết áp, đau lưng… nên tham khảo ý kiến từ bác sĩ để lựa chọn hình thức vận động phù hợp.

4.4 Nhờ bác sĩ sản khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn

Mỗi mẹ bầu có thể trạng và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau, vì vậy việc tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng là rất cần thiết. Các chuyên gia có thể giúp mẹ theo dõi mức tăng cân, điều chỉnh chế độ ăn và đưa ra lời khuyên phù hợp để đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh.

5. Khi nào mẹ cần gặp bác sĩ để trao đổi về cân nặng? 

Viện Dinh Dưỡng khuyến nghị mẹ cần gặp bác sĩ trao đổi về vấn đề cân nặng khi có các biểu hiện như (1):

• Nguyên nhân mẹ bầu tăng cân quá nhanh hoặc tăng cân quá chậm hoặc quá chậm so với mức khuyến nghị.
• Có nguy cơ huyết áp cao hoặc đái tháo đường thai kỳ.
• Mắc các bệnh lý như béo phì, thiếu vi chất, rối loạn mỡ máu.
• Chưa nắm rõ cách xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, cân đối khi mang thai.

6. Câu hỏi thường gặp

Về bảng tăng cân nặng chuẩn của mẹ bầu, bài viết cũng giải đáp các thắc mắc liên quan như dưới đây:

6.1 Cân nặng tăng thêm trong thai kỳ đến từ đâu?

Hiệp hội Mang thai Hoa Kỳ cho biết cân nặng tăng lên trong thai kỳ không chỉ đến từ em bé mà còn bao gồm nhiều yếu tố khác trong cơ thể mẹ. Phần trọng lượng này phân bổ vào sự phát triển của thai nhi, nhau thai, nước ối, tử cung và bầu ngực, đồng thời tăng thể tích máu, lượng dịch trong cơ thể và một phần mỡ dự trữ để phục vụ quá trình mang thai và nuôi con sau sinh. 

6.2 Sau sinh có nên ăn kiêng để giảm cân không?

Sau sinh, mẹ bầu không nên áp dụng chế độ ăn kiêng quá khắt khe, nhất là trong quá trình cho con bú. Mẹ vẫn cần duy trì chế độ ăn uống lành mạnh để đạt cân nặng khỏe mạnh, từ đó giảm nguy cơ trong các lần mang thai sau và tăng cường sức khỏe lâu dài.

6.3 Mẹ bầu có cần “ăn cho 2 người” để tăng cân nhanh không?

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, mẹ bầu không cần “ăn cho 2 người” để tăng cân nhanh. Quan trọng là ăn lành mạnh và khoa học kết hợp vận động hợp lý để tăng cân vừa đủ. Điều này có lợi cho sức khỏe thai kỳ, sự phát triển của thai nhi và cũng giúp mẹ dễ lấy lại vóc dáng sau sinh. (1)

Bài viết trên đây đã chia sẻ bảng tăng cân nặng chuẩn của mẹ bầu tham khảo để theo dõi sức khỏe thai kỳ tốt hơn. Sau khi sinh con, mẹ có thể kiểm soát cân nặng bằng việc cho con bú, kết hợp ăn uống, vận động phù hợp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization), mẹ nên ưu tiên cho trẻ bú mẹ ít nhất 6 tháng đầu đời và duy trì đến 2 tuổi nếu có thể (6). Việc cho trẻ bú mẹ không chỉ tốt cho mẹ mà còn mang đến cho con nguồn dinh dưỡng chứa nhiều kháng thể và dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe và sự phát triển. Đặc biệt, trong sữa mẹ còn có Synbiotic giúp trẻ sinh mổ tăng cường đề kháng tự nhiên.